Từ mặt tiền thành nhà "biệt giam"
Nằm lọt thỏm giữa những khu biệt thự sang trọng và các dự án mới khang trang ven sông Sài Gòn, cụm dân cư tại số nhà 70 (phường An Khánh, TP.HCM) đang đối mặt với một nghịch lý tréo ngoe: có nhà nhưng không có đường đi vào nhà. Trước đây, khu vực này vốn có lối đi rộng khoảng 4m, dài hơn 22m kết nối trực tiếp ra tuyến đường ven sông (nay là đường 38).
Giữa những khu biệt thự khang trang tại phường An Khánh (TP.HCM), cụm dân cư số 70 lọt thỏm và bị bít kín bởi các bức tường cao của dự án mới. Ảnh: Tiểu Thúy
Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa với sự xuất hiện của các dự án hạ tầng phía trước đã dần "xóa sổ" con đường cũ. Đỉnh điểm là vào khoảng năm 2020, khi Công ty Cổ phần Phát triển Nhà Thủ Đức tiếp quản phần đất phía trước, lối đi duy nhất của người dân đã bị xây tường bít hẳn. Từ những căn nhà có vị trí đẹp, họ bỗng chốc trở thành những hộ dân bị "nhốt" giữa các bức tường cao.
Tình trạng mất lối đi đã đẩy người dân vào cảnh khốn khó. Để ra ngoài, các hộ dân phải đi nhờ qua sân nhà hàng xóm, men theo hành lang ven rạch hoặc chui qua những khe tường hẹp đến mức một người trưởng thành cũng khó đi lọt.
Cánh cổng sắt cũ kỹ bạc màu theo thời gian với tấm biển viết tay "đất đang tranh chấp" – biểu tượng cho hành trình tìm lối đi kéo dài gần 20 năm của người dân. Ảnh: Tiểu Thúy
Bà Đỗ Ngọc Cự, một hộ dân tại đây bày tỏ sự bức xúc, khi chứng kiến lối vào nhà mình ngày càng bị thu hẹp bởi các công trình xây dựng phía trước. Bà đã phải quyết định dọn đi gấp vì lo sợ một ngày nào đó sẽ bị bít hoàn toàn đường ra vào, thậm chí không kịp chuyển hết đồ đạc và vật dụng sinh hoạt, khiến chúng có nguy cơ bị hư hỏng bên trong căn nhà bỏ hoang. Tương tự, một số căn nhà khác trong khu vực cũng rơi vào cảnh bỏ hoang vì bị cô lập hoàn toàn.
Không chỉ gặp khó khăn trong sinh hoạt, người dân còn đối mặt với nhiều hệ lụy khác. Giữa những bức tường bao quanh, họ luôn sống trong tâm trạng bất an như “cá nằm trong rọ”, bởi nỗi lo hỏa hoạn hay đau ốm đột xuất không thể được cấp cứu kịp thời luôn treo lơ lửng trên đầu. Không dừng lại ở đó, sinh kế của người dân cũng bị triệt tiêu khi các hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ đều ngưng trệ, trong khi giá trị tài sản sụt giảm nghiêm trọng và nhà cửa ngày một xuống cấp mà không thể tu sửa do không có đường tiếp cận để vận chuyển vật liệu vào bên trong.
Bà Đỗ Ngọc Cự leo cầu thang, đứng trong khe hẹp, lối đi duy nhất còn sót lại để vào nhà, nơi mà một người trưởng thành cũng khó lòng đi lọt. Ảnh: Tiểu Thúy
20 năm mòn mỏi tìm lối về
Gần hai thập kỷ, hành trình tìm lối về của những cư dân tại phường An Khánh là một chuỗi ngày dài mệt mỏi với đơn từ và khiếu nại bắt đầu từ năm 2009. Theo hồ sơ từ UBND Quận 2 (cũ), trước năm 2002, người dân vẫn có lối đi ổn định từ hẻm tổ 17. Biến cố bắt đầu từ năm 2006 khi dự án của Nhà Thủ Đức triển khai, xóa sổ con đường cũ và đẩy cư dân vào cảnh phải "đi nhờ" qua đất dự án. Một tia hy vọng từng lóe lên với phương án mở đường chung rộng 4m, nhưng rồi lại rơi vào bế tắc do không tìm được tiếng nói chung giữa các hộ dân.
Cảnh người dân phải băng qua sân nhà hàng xóm hoặc men theo các bờ tường tạm bợ để tìm đường ra đường lớn. Ảnh: Tiểu Thúy
Đến năm 2024, khi không còn đường lùi, người dân buộc phải tìm đến cửa tòa án. Tuy nhiên, dù vụ án đã được thụ lý, công lý vẫn đang "trễ hẹn" khi tòa án đã có 4 lần gửi văn bản yêu cầu địa phương phối hợp nhưng vụ việc vẫn chưa thể đưa ra xét xử. Ông Trần Tuấn Anh, một cư dân gắn bó từ năm 2001, ngậm ngùi nhớ về con đường rộng 4m dẫn thẳng ra ven sông ngày nào, nay đã bị thay thế bởi những bức tường kiên cố xây từ năm 2020. Xót xa hơn, ông Từ Hải Hà chỉ ra thực cảnh của những hộ dân phía trong: những ngôi nhà bị "biệt giam" giữa các dự án, lối vào hẹp đến mức một người lớn cũng khó lòng len qua, buộc chủ nhân phải bỏ hoang chính tổ ấm của mình.
Không gian bí bách giữa các bức tường cao khiến người dân luôn sống trong nỗi lo 'cá nằm trong rọ' nếu chẳng may xảy ra hỏa hoạn hay cấp cứu. Ảnh: Tiểu Thúy
Theo thông tin từ cơ quan chức năng, Tòa án nhân dân Khu vực 2 TP.HCM đã có 4 lần gửi văn bản đề nghị UBND phường An Khánh phối hợp cung cấp hồ sơ, tài liệu về nguồn gốc đất và hiện trạng lối đi, nhưng đến nay vụ việc vẫn chưa có tiến triển mới.
Ròng rã ngót hai mươi năm kiên trì kiến nghị, những cư dân tại phường An Khánh vẫn đang đau đáu chờ đợi một giải pháp dứt điểm để có thể đàng hoàng bước vào ngôi nhà hợp pháp của mình thay vì phải "đi nhờ, bước tạm" như hiện nay.
