Tiêu dùng 2026: Chi tiêu ít đi, yêu cầu cao hơn

Hội thảo "Xu hướng tiêu dùng 2026 và ESG doanh nghiệp cần thích ứng thế nào?" thu hút đông đảo doanh nghiệp tham dự. Ảnh: BTC

Tại hội thảo “Xu hướng tiêu dùng 2026 và ESG doanh nghiệp cần thích ứng thế nào?” diễn ra ngày 22/5, tại TP.HCM, do Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao (HVNCLC) tổ chức, các chuyên gia đã phác thảo một bức tranh thị trường đầy biến động nhưng cũng nhiều cơ hội cho những đơn vị sớm thích nghi với các tiêu chuẩn bền vững.

Chi tiêu khắt khe nhưng ưu tiên giá trị

Theo bà Nguyễn Cao Ngọc Dung, đại diện NielsenIQ, ngành hàng tiêu dùng nhanh (FMCG) tại Việt Nam đang đối mặt với thực tế là tăng trưởng chủ yếu đến từ việc tăng giá bán chứ không phải từ sức mua. Cụ thể, dù doanh thu tăng 1,7% trong năm 2025, nhưng sản lượng thực tế lại giảm 1,1%.

Dự báo đến năm 2026, áp lực kinh tế sẽ đẩy tỷ lệ người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu lên mức 57% (so với 43% của năm 2025). Người Việt sẽ ưu tiên các mặt hàng thiết yếu, tăng cường nấu ăn tại nhà và săn tìm khuyến mãi trực tuyến để quản lý ngân sách eo hẹp.

Bà Nguyễn Cao Ngọc Dung (NielsenIQ) chia sẻ số liệu về nghịch lý tiêu dùng 2026. Ảnh: BTC

Tuy nhiên, "thắt lưng buộc bụng" không đồng nghĩa với việc hạ thấp tiêu chuẩn. Có đến 86% người Việt khẳng định ưu tiên chất lượng và sức khỏe hơn giá bán, đặc biệt là các sản phẩm ít đường, bổ sung dinh dưỡng hoặc mang tính cá nhân hóa. Đáng chú ý, 92% người tiêu dùng sẵn sàng trải nghiệm thương hiệu mới nếu sản phẩm đó mang lại giá trị thú vị và phù hợp nhu cầu.

Bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp HVNCLC, nhận định rằng ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) không còn là lựa chọn xa xỉ mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để tham gia thị trường toàn cầu. Các thị trường lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản đang liên tục nâng cao rào cản kỹ thuật thông qua các quy định như Cơ chế điều chỉnh carbon (CBAM) hay Chỉ thị về Báo cáo Bền vững (CSRD).

Bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp HVNCLC nhấn mạnh phát triển bền vững không còn là lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu để bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Ảnh: BTC

Không chỉ ở thị trường quốc tế, ESG hiện là yếu tố then chốt quyết định khả năng gắn kết với khách hàng trong nước, khi người tiêu dùng ngày càng ưu tiên các thương hiệu có trách nhiệm với môi trường và cộng đồng.

Đừng chạy theo chứng chỉ đắt đỏ

Một trong những sai lầm phổ biến hiện nay là doanh nghiệp SME chi hàng trăm triệu đồng cho các chứng chỉ ESG nhưng không mang lại hiệu quả thực tế. Bà Nguyễn Cẩm Chi, Giám đốc Khối Tư vấn Phát triển Bền vững (MCG), tiết lộ rằng các tập đoàn đa quốc gia như Apple, Samsung hay Unilever thực tế quan tâm đến các tiêu chuẩn nền tảng như: quy định lao động, chống hối lộ, quản lý chất thải và minh bạch vận hành hơn là các bằng cấp đắt giá.

Bà Nguyễn Cẩm Chi (MCG) khẳng định với doanh nghiệp nhỏ, phát triển bền vững là một quyết định, không phải bài toán về nguồn lực hay tài chính lớn. Ảnh: BTC

Bà Chi khẳng định: “Phát triển bền vững với doanh nghiệp nhỏ là một quyết định, không phải bài toán nguồn lực”. Thay vì đầu tư dàn trải, doanh nghiệp nên bắt đầu từ những "chiến thắng nhanh" (quick win) không cần vốn lớn: rà soát lãng phí nguyên liệu, tiết kiệm điện và quản lý nước thải; biến rác thải sản xuất thành doanh thu mới; khả năng ra quyết định nhanh giúp doanh nghiệp SME dễ dàng thích ứng với yêu cầu của chuỗi cung ứng hơn các tổ chức lớn.

Để đồng hành cùng lộ trình này, Hiệp hội Doanh nghiệp HVNCLC đang triển khai chuỗi hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng AI, kinh tế tuần hoàn và xây dựng hệ thống phân phối bền vững, hướng tới kỷ niệm 30 năm phong trào HVNCLC vào tháng 10 tới.