Danh mục ngành, nghề đào tạo trong giáo dục nghề nghiệp

Bổ sung nhiều nghề gắn với công nghệ mới và nhu cầu nhân lực

Thông tư ban hành danh mục ngành, nghề đào tạo trong giáo dục nghề nghiệp đối với trình độ cao đẳng, trung cấp, giáo dục trung học nghề và danh mục nghề trình độ sơ cấp; đồng thời thiết lập cơ chế rà soát, cập nhật để kịp thời bổ sung những lĩnh vực đào tạo mới phát sinh từ nhu cầu nhân lực và thực tiễn sản xuất, kinh doanh, dịch vụ.

Thông tư có hiệu lực từ ngày 01/12/2026. Các quy định về danh mục ngành, nghề đào tạo cấp IV trình độ trung cấp, cao đẳng tại Thông tư số 26/2020/TT-BLĐTBXH hết hiệu lực kể từ thời điểm này, trừ các ngành, nghề thuộc lĩnh vực an ninh, quốc phòng.

Bổ sung nhiều nghề gắn với công nghệ mới và nhu cầu nhân lực

Danh mục mới có sự xuất hiện của nhiều lĩnh vực đang có nhu cầu nhân lực trong quá trình chuyển đổi số, phát triển hạ tầng, năng lượng và công nghiệp hiện đại. Trong lĩnh vực công nghệ có các ngành, nghề như Trí tuệ nhân tạo, Robot và trí tuệ nhân tạo, Công nghệ ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh đó là những lĩnh vực gắn với công nghệ số và tự động hóa, trong đó có Kỹ thuật robot công nghiệp.

Đáng chú ý, nhóm phục vụ phát triển hạ tầng giao thông có nhiều nghề liên quan đến đường sắt như Lắp đặt và bảo trì hệ thống thông tin tín hiệu và AFC đường sắt tốc độ dưới 200 km/h; Kỹ thuật hệ thống điện đường sắt tốc độ dưới 200 km/h; Lắp đặt và bảo trì hệ thống thông tin tín hiệu và AFC đường sắt tốc độ cao; Kỹ thuật hệ thống điện đường sắt tốc độ cao; Điều độ điện sức kéo đường sắt; Thông tin tín hiệu đường sắt đô thị.

Lĩnh vực năng lượng cũng có các nghề Lắp đặt và bảo trì hệ thống năng lượng tái tạo; Vận hành nhà máy điện gió, điện mặt trời.

Cùng với việc bổ sung các ngành, nghề đào tạo mới, Thông tư điều chỉnh tên gọi, mã của một số nghề so với trước đây để tạo sự đồng bộ với tên gọi, mã ngành đào tạo trình độ giáo dục đại học và thể hiện thông tin đối chiếu tên, mã cũ ngay trong danh mục, tạo thuận lợi cho các cơ sở trong quá trình chuyển đổi và tổ chức đào tạo.

Nghề mới có thể được cập nhật thường xuyên, không phải chờ kỳ sửa danh mục

Một thay đổi quan trọng là cơ chế cập nhật linh hoạt hơn trước sự xuất hiện nhanh của các nghề mới.

Theo Thông tư, danh mục được rà soát, đánh giá hằng năm và chỉnh sửa, bổ sung định kỳ ít nhất 1 lần trong 3 năm. Tuy nhiên, trong khoảng thời gian giữa hai kỳ điều chỉnh, những nghề mới vẫn có thể được rà soát, cập nhật thường xuyên trên Cổng thông tin điện tử Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) để địa phương và cơ sở triển khai.

Khi thực tiễn phát sinh nhu cầu đào tạo mới, bộ, ngành, địa phương, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và các đơn vị liên quan có thể gửi đề xuất về Bộ GDĐT. Đề xuất phải có căn cứ khoa học, thực tiễn; nghề mới phải xuất phát từ nhu cầu nhân lực, có đặc điểm riêng, mô tả cụ thể công việc và vị trí việc làm sau đào tạo.

Bộ trưởng Bộ GDĐT quyết định việc ban hành nghề mới khi có ý kiến thống nhất của ít nhất 2/3 thành viên Hội đồng tư vấn. Sau khi được quyết định, thông tin được đưa vào cơ sở dữ liệu trên Cổng thông tin điện tử Bộ GDĐT và chính thức bổ sung vào danh mục tại kỳ rà soát định kỳ tiếp theo. Với các lĩnh vực thể thao, nghệ thuật, sức khỏe, Bộ GDĐT còn lấy ý kiến cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành trước khi cập nhật.

Cơ chế này tạo điều kiện để hệ thống đào tạo phản ứng kịp thời hơn trước sự thay đổi của thị trường lao động, khoa học, công nghệ và sự xuất hiện của những vị trí việc làm mới.

Bổ sung giáo dục trung học nghề vào hệ thống danh mục

Thông tư quy định danh mục tại Phụ lục I áp dụng cho ba trình độ, loại hình gồm cao đẳng, trung cấp và giáo dục trung học nghề; Phụ lục II quy định riêng đối với trình độ sơ cấp.

Việc đưa giáo dục trung học nghề vào danh mục phù hợp với hệ thống giáo dục nghề nghiệp theo quy định mới. Tại từng nghề, Phụ lục I xác định cụ thể phạm vi trình độ được tổ chức, ký hiệu THN đối với giáo dục trung học nghề, TC đối với trung cấp và CĐ đối với cao đẳng. Chẳng hạn, nhiều nghề thuộc nhóm kỹ thuật được xác định có thể đào tạo ở cả ba trình độ THN, TC và CĐ.

Các cơ sở có trách nhiệm rà soát, điều chỉnh tên chương trình theo danh mục mới; đồng thời cập nhật, công khai các ngành, nghề đang tổ chức đào tạo. Sở GDĐT thực hiện hướng dẫn, kiểm tra, giám sát việc triển khai trên địa bàn.

Thông tư quy định rõ nguyên tắc chuyển tiếp để việc áp dụng danh mục mới không làm gián đoạn quá trình học tập.

Các lớp tuyển sinh trước thời điểm Thông tư có hiệu lực tiếp tục được đào tạo, cấp văn bằng, chứng chỉ theo tên và mã đã áp dụng. Với các lớp tuyển sinh sau thời điểm Thông tư có hiệu lực, cơ sở thực hiện theo tên và mã mới./