Tại Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Hòa Quang Nam (xã Phú Hòa 2, tỉnh Đắk Lắk), mô hình trình diễn sử dụng phân bón NPK Mặt Trời Mới chuyên dùng thế hệ mới MT01 + TE và MT02 + TE của Công ty CP Vật tư Kỹ thuật Nông nghiệp Bình Định trên cây lúa vụ Đông Xuân 2025–2026 đã mang lại những kết quả đáng ghi nhận.
Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp đang đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, chi phí vật tư gia tăng và yêu cầu về phát triển bền vững, việc ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật, đặc biệt là giải pháp dinh dưỡng cây trồng hợp lý, đang trở thành yêu cầu cấp thiết.
Kết quả triển khai mô hình trình diễn phân bón NPK Mặt Trời Mới chuyên dùng thế hệ mới trên cây lúa vụ Đông Xuân 2025–2026 tại Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Hòa Quang Nam (xã Phú Hòa 2, tỉnh Đắk Lắk) đã cung cấp thêm những luận cứ thực tiễn quan trọng cho hướng tiếp cận này.
Thích ứng điều kiện bất lợi, nâng cao chất lượng sinh trưởng, tăng năng suất trên cơ sở tối ưu dinh dưỡng
Mô hình được thực hiện trên giống lúa ĐV108, trong điều kiện thời tiết đầu vụ có nhiều bất lợi, đặc biệt là giai đoạn sau gieo sạ chịu ảnh hưởng của mưa lạnh kéo dài. Tuy nhiên, nhờ sử dụng phân bón NPK chuyên dùng thế hệ mới với công thức cân đối, cây lúa vẫn duy trì sinh trưởng ổn định.
Kết quả theo dõi cho thấy, lúa tại ruộng mô hình trổ sớm và tập trung hơn so với đối chứng, thời gian sinh trưởng được rút ngắn. Các chỉ tiêu nông học đều được cải thiện rõ rệt: chiều cao cây tăng, chiều dài bông lớn hơn, thân cây cứng, khả năng chống đổ ngã tốt.
Đáng chú ý, mức độ phát sinh sâu bệnh hại chính như đạo ôn, khô vằn, bọ xít đen ở ruộng mô hình thấp hơn, qua đó giảm áp lực sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.
Phân tích các yếu tố cấu thành năng suất cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa mô hình và đối chứng. Việc cung cấp dinh dưỡng cân đối, đặc biệt là giảm dư thừa đạm và tăng cường kali, vi lượng đã góp phần nâng cao tỷ lệ hạt chắc, giảm tỷ lệ lép.
Cụ thể, số bông hữu hiệu, số hạt chắc/bông đều tăng, trong khi tỷ lệ lép giảm mạnh. Nhờ đó, năng suất lúa đạt khoảng 82 tạ/ha, cao hơn đối chứng 10 tạ/ha, tương ứng mức tăng gần 14%.
Kết quả này cho thấy vai trò của phân bón chuyên dùng trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng dinh dưỡng, qua đó chuyển hóa trực tiếp thành năng suất.
Hiệu quả kinh tế và môi trường được cải thiện - cơ sở để nhân rộng trong sản xuất
Một điểm đáng chú ý của mô hình là hiệu quả kinh tế được nâng lên rõ rệt trong khi chi phí đầu vào không tăng, thậm chí giảm ở một số khâu. Chi phí phân bón giảm hơn 7% so với phương thức canh tác truyền thống.
Với mức năng suất đạt được, lợi nhuận ròng tăng trên 47%, thu nhập của nông hộ được cải thiện đáng kể. Đây là yếu tố then chốt trong bối cảnh sản xuất lúa đang chịu áp lực về giá cả đầu vào và đầu ra.
Không chỉ dừng lại ở hiệu quả kinh tế, mô hình còn cho thấy tiềm năng giảm phát thải khí nhà kính thông qua việc sử dụng phân bón hợp lý, giảm thất thoát dinh dưỡng ra môi trường. Đây là hướng đi phù hợp với mục tiêu phát triển nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn và bền vững.
Theo đánh giá của các chuyên gia, kết quả tại Đắk Lắk phù hợp với các khảo nghiệm trước đó tại khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, cho thấy tính ổn định và khả năng thích ứng của phân bón NPK Mặt Trời Mới chuyên dùng thế hệ mới trên nhiều điều kiện đất đai.
TS. Nguyễn Thanh Phương - Nguyên Phó Viện trưởng Viện Khoa học kỹ thuật Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung bộ nhận xét: Trong vụ Đông Xuân 2025-2026, khi sử dụng Phân bón NPK Mặt Trời Mới chuyên dùng (MT01 + TE và MT02 + TE) trên cây lúa sinh trưởng phát triển tốt, các chỉ tiêu: chiều cao cây, chiều dài bông đều cao hơn so với ruộng đối chứng. Lúa trổ tập trung trong vòng 3 ngày, trổ sớm và chín sớm hơn 2-3 ngày vì lượng phân cân đối, không thừa đạm, đủ Kali so với ruộng Đ/c; lúa cứng cây không đổ ngã; ruộng mô hình có tỷ lệ lép thấp hơn đối chứng là 12,5%;
Do giảm lượng bón nên chi phí cho phân bón thấp hơn đối chứng là 7,2% nhưng các yếu tố cấu thành năng suất đều vượt nên năng suất lúa khô của mô hình là 82 tạ/ha tăng hơn đối chứng 10 tạ/ha, tương ứng tăng 13,9%. Nhờ vậy, lãi ròng tăng 7.020.000 đồng/ha trong điều kiện giá vật tư tăng, giá thóc giảm và còn góp phần giảm khí phát thải nhà kính. Nhờ có thu nhập nên cũng bù đắp một phần mà cơn lũ lịch sử cuối năm 2025 đã gây thiệt hại lớn cho người dân tại xã Phú Hòa 2 - Đắk Lắk.
Kết quả của mô hình đã trùng với khảo nghiệm những loại phân như thế này trên cây lúa tại 3 tỉnh vùng Duyên hải Nam Trung bộ từ năm 2023-2025, bình quân năng suất mô hình đạt 78 tạ/ha, lãi ròng 28.500.000 đồng/ha và tỷ lệ tăng so với đối chứng lần lượt là 11,4% và 26,7%. Chứng tỏ, phân bón NPK chuyên dùng Thế hệ mới MT01+TE và MT02+TE có chất lượng tốt và thích nghi với nhiều loại đất tại vùng Miền Trung - Tây Nguyên.
Từ thực tiễn này, việc nhân rộng mô hình, kết hợp với hướng dẫn kỹ thuật đồng bộ, sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất lúa, gia tăng thu nhập cho nông dân, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển nông nghiệp xanh trong giai đoạn tới.
