
Ảnh minh họa
Các nhà khoa học tại trung tâm nghiên cứu City of Hope (Mỹ) vừa phát hiện một cơ chế sinh học góp phần khiến cơ thể con người khó duy trì thân nhiệt khi tuổi tác càng cao, đặc biệt trong môi trường lạnh.
Được công bố trên tạp chí Nature, nghiên cứu mới cho thấy sự phối hợp giữa hệ thần kinh, tế bào miễn dịch và mô mỡ sinh nhiệt có sự thay đổi theo tuổi tác, kéo theo sự suy giảm khả năng phản ứng của hệ thống điều hòa thân nhiệt trong cơ thể.
Mỡ sinh nhiệt là loại mô mỡ chuyên biệt, có khả năng đốt cháy năng lượng để tạo nhiệt, giúp cơ thể duy trì thân nhiệt khi nhiệt độ môi trường xuống thấp. Quá trình này có sự tham gia của protein UCP1, đóng vai trò chuyển hóa năng lượng thành nhiệt.
Theo các nghiên cứu trước đây của trung tâm nghiên cứu City of Hope, mô mỡ sinh nhiệt chứa nhiều nhóm tế bào có mức độ hoạt động khác nhau. Một số tế bào có hàm lượng UCP1 cao có khả năng tạo ra nhiều nhiệt, trong khi những tế bào khác hoạt động kém hơn.
Nghiên cứu mới cho thấy sự phân bố các nhóm tế bào này cũng xuất hiện trong mô mỡ sinh nhiệt của người. Các nhà khoa học nhận định đây có thể là cơ chế dự trữ khả năng tạo nhiệt của cơ thể. Khi tiếp xúc với môi trường lạnh, các tín hiệu từ hệ thần kinh và tế bào miễn dịch kích thích những tế bào hoạt động yếu tăng cường sản sinh nhiệt. Khi nhu cầu giữ ấm giảm, hoạt động này cũng được điều chỉnh xuống.
Tuy nhiên, ở những con chuột lớn tuổi, quá trình điều chỉnh này diễn ra chậm hơn. Mặc dù mô mỡ vẫn có khả năng tăng sản xuất nhiệt, các tế bào phản ứng kém nhạy bén trước những tín hiệu kích thích. Điều này khiến chuột lớn tuổi khó duy trì thân nhiệt hơn khi tiếp xúc với môi trường lạnh.
Để kiểm tra khả năng khôi phục chức năng của hệ thống này, nhóm nghiên cứu sử dụng một loại thuốc có tên mifepristone nhằm ức chế một phần con đường sinh học liên quan đến phản ứng tạo nhiệt.
Kết quả cho thấy phương pháp này giúp cải thiện một phần hoạt động của mô mỡ sinh nhiệt ở chuột lớn tuổi. Những con vật được điều trị tạo ra nhiều nhiệt hơn và tiêu hao nhiều năng lượng hơn.
Tiến sỹ Qiong “Annabel” Wang, tác giả chính của nghiên cứu, Phó Giáo sư tại Viện Nghiên cứu Chuyển hóa và Bệnh tiểu đường Arthur Riggs thuộc City of Hope, cho biết việc tìm hiểu cơ chế kiểm soát quá trình tạo nhiệt có thể giúp làm sáng tỏ thêm các vấn đề chuyển hóa như béo phì, tiểu đường type 2 và những rối loạn liên quan đến tuổi tác.
Theo bà Wang, mô mỡ sinh nhiệt không chỉ giúp duy trì thân nhiệt mà còn tham gia đốt cháy glucose và chất béo. Hoạt động của loại mô này có xu hướng suy giảm theo tuổi tác, ảnh hưởng đến khả năng sử dụng năng lượng của cơ thể.
Các nhà nghiên cứu cho rằng việc tìm ra phương pháp an toàn và chính xác để khôi phục hoạt động của mô mỡ sinh nhiệt có thể mở ra hướng nghiên cứu mới trong phòng ngừa và cải thiện các rối loạn chuyển hóa ở người cao tuổi.
Hiện kết quả nghiên cứu mới chỉ được ghi nhận qua các thí nghiệm trên chuột. Khả năng ứng dụng phương pháp này trong điều trị ở người vẫn cần được tiếp tục nghiên cứu và đánh giá.