Việt Nam - ASEAN trong chuỗi giá trị toàn cầu: Từ tín hiệu đến hành động

Sự kiện quy tụ các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế (WEF, OECD, ADB), cùng nhiều tập đoàn và cộng đồng doanh nghiệp.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh chuỗi giá trị toàn cầu có sự chuyển dịch mạnh mẽ. Theo Báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) công bố tháng 1/2026, các doanh nghiệp sản xuất toàn cầu đang chọn nhà cung ứng dựa trên sự sẵn sàng tổng thể thay vì chỉ chú trọng chi phí lao động.

Dù xuất khẩu năm 2024 đạt 405,5 tỷ USD, khu vực trong nước chỉ đóng góp 28,3%. Tỷ lệ doanh nghiệp nội địa tham gia chuỗi giá trị toàn cầu sụt giảm từ 35% (năm 2009) xuống 18% (năm 2023).

Dù sở hữu GDP 3.800 tỷ USD và quy mô 700 triệu dân, thương mại nội khối ASEAN mới chỉ chiếm khoảng 22%. Rào cản lớn nhất hiện nay không phải thuế quan mà là sự thiếu liên thông về dữ liệu và tiêu chuẩn số giữa các thành viên.

Đây cũng là những nội dung mà Hiệp định khung Kinh tế số ASEAN (DEFA), dự kiến hoàn tất trong năm 2026, hướng tới giải quyết-mở ra dư địa để các nền kinh tế trong khu vực, trong đó có Việt Nam, cùng tham gia xây dựng khuôn khổ kết nối chuỗi giá trị khu vực.

Tại Diễn đàn, đại diện Diễn đàn Kinh tế Thế giới đã trình bày về bối cảnh mới của chuỗi giá trị toàn cầu và khu vực, giới thiệu khung chuẩn bị cho “Tương lai về Chuỗi giá trị toàn cầu” (Future-Proofing Global Value Chains) cùng mức độ sẵn sàng của các quốc gia cho tương lai ngành sản xuất và chuỗi cung ứng, và đề cập Hiệp định khung Kinh tế số ASEAN (DEFA).

Cùng với đó, đại diện Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đã phân tích vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu dựa trên dữ liệu thương mại giá trị gia tăng (trade in value-added), so sánh tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa của Việt Nam với một số quốc gia ASEAN, cùng xu hướng tham gia chuỗi giá trị của doanh nghiệp Việt Nam và khoảng cách liên thông dữ liệu, tiêu chuẩn số trong khu vực.

Tại các phiên đối thoại, các đại biểu và chuyên gia đã thảo luận các yêu cầu mới của nhà mua hàng quốc tế, những điểm gãy trong kết nối chuỗi cung ứng khu vực và năng lực mà doanh nghiệp Việt Nam-ASEAN cần xây dựng để trở thành đối tác chiến lược.

Các chuyên gia và đại biểu cũng đã trao đổi về chính sách, cơ chế hỗ trợ và các sáng kiến hợp tác nhằm gia tăng giá trị nội địa và phát triển chuỗi giá trị Việt Nam-ASEAN.

Tại Diễn đàn, Ban Tổ chức cũng công bố các đối tác đồng hành cùng HCMC C4IR trong xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi sản xuất thông minh, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Hệ sinh thái được hình thành theo hướng kết nối các nguồn lực từ tài chính, công nghệ, tư vấn chiến lược, ESG (Môi trường-Xã hội-Quản trị), cải tiến vận hành đến đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.