TS Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế - Ảnh: VGP/HM
Quản lý an toàn thực phẩm: Không xử lý phần ngọn, chủ động ngăn chặn ngay từ gốc
TS Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), cho biết dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) sẽ thay đổi cách tiếp cận trong quản lý, từ việc chủ yếu xử lý vi phạm khi sự cố đã xảy ra sang chủ động phòng ngừa và kiểm soát nguy cơ ngay từ đầu.
Theo đó, dự thảo luật tập trung xây dựng cơ chế quản lý dựa trên kiểm soát rủi ro trong toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm. Việc giám sát sẽ được thực hiện xuyên suốt từ khâu sản xuất ban đầu như trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, khai thác, giết mổ đến sơ chế, chế biến, kinh doanh và lưu thông trên thị trường. Đây cũng là hướng quản lý đang được nhiều quốc gia phát triển áp dụng.
Bên cạnh đó, ngành chức năng sẽ từng bước chuyển sang quản lý an toàn thực phẩm bằng dữ liệu số và hệ thống thông tin quốc gia liên thông. Việc số hóa dữ liệu giúp nâng cao hiệu quả giám sát, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, đồng thời hỗ trợ nhanh chóng việc truy xuất nguồn gốc, điều tra và xử lý khi xảy ra sự cố mất an toàn thực phẩm.
Ngoài ra, một hệ thống thông tin thống nhất về an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương cũng sẽ được xây dựng, tạo nền tảng cho công tác quản lý đồng bộ và hiệu quả trên toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm.
Quản lý bảo đảm an toàn thực phẩm trong toàn bộ chuỗi cung ứng từ sản xuất ban đầu đến sơ chế, chế biến, kinh doanh và lưu thông trên thị trường - Ảnh: VGP/HM
Xóa bỏ triệt để tình trạng quản lý phân tán lĩnh vực an toàn thực phẩm như hiện nay
Đối với Đề án hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, mục tiêu trọng tâm là khắc phục tình trạng quản lý phân tán, chồng chéo giữa các bộ, ngành. Khi đầu mối quản lý được thống nhất, việc chia sẻ thông tin và giám sát toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm sẽ hiệu quả hơn, giúp cơ quan chức năng kịp thời phát hiện, khoanh vùng và xử lý các sự cố mất an toàn thực phẩm.
Song song với các giải pháp mang tính lâu dài về thể chế, Chính phủ cũng liên tục chỉ đạo tăng cường kiểm tra, giám sát tại những lĩnh vực và địa bàn có nguy cơ cao xảy ra ngộ độc thực phẩm.
Một trong những trọng tâm là kiểm soát chặt các bếp ăn tập thể tại khu công nghiệp, trường học - nơi phục vụ hàng triệu suất ăn mỗi ngày. Việc quản lý sẽ tập trung vào nguồn nguyên liệu đầu vào và thực hiện nghiêm quy định lưu mẫu thức ăn.
Đối với thức ăn đường phố, do đặc thù nhỏ lẻ và thường xuyên di chuyển, các địa phương sẽ tăng cường kiểm tra định kỳ và đột xuất, đồng thời hướng dẫn người kinh doanh tuân thủ các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm. Chính quyền cấp xã cũng được phát huy vai trò giám sát vì là lực lượng gần dân nhất.
Trong Tháng hành động vì an toàn thực phẩm (15/4 - 15/5/2026), các đoàn kiểm tra liên ngành từ Trung ương đến địa phương đã kiểm tra hơn 62.000 cơ sở, phát hiện gần 5.750 cơ sở vi phạm. Trong đó, 3.687 cơ sở đã bị xử lý với tổng số tiền phạt hơn 22,4 tỷ đồng; 29 cơ sở bị đình chỉ hoạt động và 17 vụ việc có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng được chuyển cơ quan điều tra.
Theo TS Chu Quốc Thịnh, hoạt động thanh tra, kiểm tra lần này tập trung vào các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, bếp ăn tập thể, dịch vụ ăn uống, thức ăn đường phố, chợ đầu mối, siêu thị, cơ sở giết mổ, vận chuyển thực phẩm; đồng thời siết chặt kiểm soát hàng giả, hàng lậu, hàng kém chất lượng và thực phẩm hết hạn sử dụng.
"Chuỗi giá trị thực phẩm phải được kiểm soát liên tục, không đứt đoạn. Đây cũng chính là chỉ đạo xuyên suốt của lãnh đạo Đảng, Nhà nước trong việc thiết lập một hệ sinh thái thực phẩm minh bạch, an toàn, coi sức khỏe và tính mạng của nhân dân là mục tiêu tối thượng", TS Chu Quốc Thịnh nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, công tác thông tin, giáo dục và truyền thông cũng được các cơ quan quản lý nhà nước xác định là giải pháp tiên quyết, với mục tiêu cao nhất là đẩy mạnh tuyên truyền để thay đổi hành vi của toàn xã hội.
