Cảnh báo nguy cơ mất an toàn thực phẩm từ bao bì kém chất lượng

Ông Bùi Đức Lập, Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) phát biểu tại sự kiện

Bao bì - Yếu tố quan trọng trong kiểm soát an toàn thực phẩm

Tại Lễ kỷ niệm 25 năm thành lập Hội Khoa học kỹ thuật An toàn thực phẩm Việt Nam (2001–2026) và hội thảo "Bao bì và công nghệ thực phẩm thế hệ mới đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm và phát triển kinh tế tuần hoàn" tổ chức ngày 28/10, ông Bùi Đức Lập, Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế cho biết, công tác quản lý an toàn thực phẩm trong bối cảnh hiện nay ngày càng đặt ra yêu cầu cao hơn.

Cụ thể, chuỗi cung ứng ngày càng đa dạng, phương thức kinh doanh thay đổi nhanh, thương mại điện tử phát triển, công nghệ chế biến và vật liệu tiếp xúc với thực phẩm liên tục đổi mới. Cùng với đó là yêu cầu kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường và đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường trong nước, quốc tế.

Trong đó, bao bì thực phẩm không chỉ phục vụ bảo quản, vận chuyển và cung cấp thông tin sản phẩm, mà còn là một yếu tố quan trọng trong kiểm soát an toàn thực phẩm, nhất là đối với vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.

Theo cảnh báo của Cục An toàn thực phẩm, nếu sử dụng bao bì kém chất lượng hoặc sản xuất từ nguyên liệu độc hại, nó có thể trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng.

Thực tế hiện nay, không ít cơ sở nhỏ lẻ sử dụng nguyên liệu tái chế không kiểm soát, chứa tạp chất hoặc kim loại nặng gây hại. Một số loại bao bì nguy hiểm thường gặp như: túi nilon tái chế có thể chứa dư lượng kim loại nặng như chì, cadimi.

Hộp xốp (EPS) nếu không đạt chuẩn có thể giải phóng styrene khi tiếp xúc thực phẩm nóng. Màng nhựa PVC không dành cho thực phẩm nhưng vẫn bị lạm dụng do giá rẻ.

Thậm chí, nguyên liệu sản xuất bao bì không an toàn. Một số nguyên liệu thường bị lạm dụng vì giá thành rẻ nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro như: nhựa tái chế không rõ nguồn gốc (có thể chứa chất độc hại không được loại bỏ trong quá trình tái chế); mực in không dành cho thực phẩm, có thể thôi nhiễm vào thực phẩm, đặc biệt khi bao bì tiếp xúc trực tiếp. Phụ gia công nghiệp không kiểm soát như: chất làm dẻo phthalates hoặc BPA, ảnh hưởng đến nội tiết tố của cơ thể.

Bao bì thực phẩm không an toàn gây ảnh hưởng sức khỏe người sử dụng

Cần nhận diện, đánh giá và kiểm soát bằng phương pháp khoa học

Lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm cho rằng, những nguy cơ liên quan đến sự thôi nhiễm từ vật liệu bao bì, điều kiện sử dụng, nhiệt độ, thời gian tiếp xúc và tính tương thích giữa vật liệu với từng loại thực phẩm cần được nhận diện, đánh giá và kiểm soát bằng phương pháp khoa học, dựa trên tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và kết quả thử nghiệm, kiểm nghiệm phù hợp.

Vì vậy, bao bì và công nghệ thực phẩm thế hệ mới đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm và phát triển kinh tế tuần hoàn đang là một lựa chọn thiết thực.

Tuy nhiên, chuyển đổi bao bì thân thiện hơn với môi trường và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn phải đi đôi với yêu cầu bảo đảm an toàn thực phẩm. Một giải pháp bao bì chỉ thực sự bền vững khi vừa bảo vệ được thực phẩm và sức khỏe người tiêu dùng, vừa sử dụng tài nguyên hiệu quả, giảm tác động môi trường trong toàn bộ vòng đời sản phẩm. Do đó, cần xem xét đồng thời tính an toàn, tính phù hợp công nghệ, khả năng thu gom, tái chế và điều kiện triển khai thực tế, ông Bùi Đức Lập nhấn mạnh.

Để đáp ứng các yêu cầu trên, nhiều đại biểu, chuyên gia tại hội thảo đề nghị cần tiếp tục hoàn thiện thể chế và đổi mới phương thức quản lý theo hướng khoa học, chủ động phòng ngừa và kiểm soát nguy cơ trên toàn bộ chuỗi thực phẩm; nâng cao hiệu quả hậu kiểm, giám sát và cảnh báo sớm; tăng cường năng lực kiểm nghiệm, kiểm chứng thông tin và truy xuất nguồn gốc; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, chia sẻ dữ liệu và phối hợp liên ngành về an toàn thực phẩm.

Trong quá trình nghiên cứu, hoàn thiện chính sách, pháp luật về an toàn thực phẩm, trong đó có việc xem xét sửa đổi Luật An toàn thực phẩm, các định hướng như quản lý dựa trên nguy cơ, phân định rõ trách nhiệm, nâng cao hiệu lực thực thi, tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân tuân thủ pháp luật cần được tiếp tục đánh giá kỹ lưỡng, trên cơ sở khoa học và thực tiễn. Đây là những định hướng chính sách đang được nghiên cứu, thay thế các quy định pháp luật hiện hành.

Đặc biệt, phải kiên quyết phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi sản xuất, kinh doanh thực phẩm giả, thực phẩm không bảo đảm an toàn; đồng thời khuyến khích những doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc vào chất lượng, công nghệ, quản trị nguy cơ và phát triển bền vững.