Chuyên gia chỉ cách xử lý trong 15 phút đầu khi nghi bị lừa đảo trực tuyến

Ông Ngô Minh Hiếu chia sẻ hội thảo - Ảnh: Chinhphu.vn

Hưởng ứng lời kêu gọi của Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo An ninh mạng quốc gia tại Lễ mít tinh hưởng ứng Ngày An ninh mạng Việt Nam năm 2026, Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam tổ chức Hội thảo "Kiến tạo niềm tin số - Doanh nghiệp Việt chung tay bảo vệ người tiêu dùng", tập trung thúc đẩy vai trò và trách nhiệm của doanh nghiệp trong bảo vệ người sử dụng trên môi trường số.

Ai cũng có thể trở thành nạn nhân bị lừa đảo

Tại hội thảo, ông Ngô Minh Hiếu, thành viên Hiệp hội An ninh mạng quốc gia chia sẻ, mới đây ông có nhận được thông tin 1 nạn nhân thành đạt bị lừa đảo tới 7 tỷ đồng. Ví dụ này chứng minh rằng, không phải những người có kiến thức và biết nhiều về công nghệ mà không bị lừa đảo trên không mạng.

Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an chia sẻ, hiện nay an ninh mạng không còn là vấn đề riêng của từng hệ thống hay từng doanh nghiệp. Một vụ việc có thể bắt đầu từ một tài khoản giả mạo trên mạng xã hội, khai thác dữ liệu cá nhân, sử dụng hạ tầng viễn thông và kết thúc bằng một giao dịch tài chính. Một lỗ hổng của doanh nghiệp cũng có thể trở thành điểm khởi đầu của chuỗi rủi ro ảnh hưởng đến nhiều tổ chức và người sử dụng.

Các doanh nghiệp đóng góp giải pháp bảo đảm an ninh mạng cho người dùng - Ảnh: Chinhphu.vn

15 phút đầu tiên khi nghi bị lừa đảo cần làm gì?

Ông Ngô Minh Hiếu chia sẻ về một cuộc lừa đảo thường diễn ra theo quy trình như sau: Tội phạm biết bạn (qua thu thập dữ liệu cá nhân) -> mạo danh công an, cơ quan quản lý -> gây áp lực ->kéo vào sân của các đối tượng -> chiếm quyền đòi OTP, mật khẩu và tài khoản.

Đặc biệt, nếu nghi ngờ bị lừa đảo, ngay trong 15 phút đầu tiên, người dân cần bình tĩnh, không click thêm và ngắt ngay kết nối mạng (khi đó các đối tượng tội phạm không thể làm gì), sau đó báo ngân hàng… khóa tài khoản và bắt đầu đổi mật khẩu các app, thiết bị, lưu bằng chứng như tin nhắn…để báo cáo nhằm bảo vệ người khác.

Vị chuyên gia an ninh mạng này đặc biệt lưu ý rằng, những người nghi ngờ bị lừa đảo hoặc đã bị lừa đảo dù bất kỳ là ai, bị lừa ít hay nhiều, hãy nên báo cáo. Khi đó, chính bạn sẽ giúp cho nhiều người khác không bị thiệt hại.

"Một cuộc lừa đảo đều bắt nguồn từ dữ liệu. Vì vậy, mỗi người dân cần bảo vệ dữ liệu cá nhân, không đăng hình ảnh cá nhân, gia đình…ở chế độ công khai trên các nền tảng xã hội, khóa danh sách bạn bè, không để các đối tượng tội phạm biết các mối quan hệ của mình…", ông Ngô Minh Hiếu nhấn mạnh.

Ở góc độ quản lý, Thượng tá Triệu Mạnh Tùng nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tư duy "bảo vệ từng hệ thống" sang "bảo vệ cả hệ sinh thái số và toàn bộ hành trình số của người dùng".

Từ thực tiễn hoạt động trên không gian mạng, lãnh đạo A05 đề nghị cộng đồng doanh nghiệp tập trung vào 4 yêu cầu trọng tâm. Đó là chủ động tích hợp an ninh mạng ngay từ quá trình phát triển sản phẩm, dịch vụ; chuyển từ phòng vệ thụ động sang chủ động phát hiện, cảnh báo và ngăn chặn nguy cơ từ sớm, từ xa; tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin và phối hợp giữa các chủ thể; đồng thời gắn bảo đảm an ninh mạng với bảo vệ dữ liệu và người sử dụng.

Trong đó, trước xu hướng tấn công ngày càng tự động hóa, "tốc độ phòng thủ phải nhanh hơn tốc độ tấn công", doanh nghiệp càng cần đẩy mạnh ứng dụng AI, phân tích dữ liệu và công nghệ phòng, chống gian lận để phát hiện, cảnh báo và ngăn chặn nguy cơ trước khi thiệt hại xảy ra.

Trong khuôn khổ chương trình, Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam và Dự án Chống lừa đảo đã giới thiệu "Bộ nguyên tắc nhận diện phòng, chống lừa đảo trực tuyến", góp phần cung cấp những kiến thức và kỹ năng thiết thực giúp người dân chủ động nhận diện, phòng tránh các hình thức lừa đảo trên môi trường số.

Ban tổ chức cũng đã công bố và tổ chức ký kết chương trình "Chung tay xây dựng Lá chắn số cho mọi nhà - Vì một tương lai số an toàn" với các doanh nghiệp số nhằm triển khai các hoạt động hợp tác về phổ cập kỹ năng số toàn dân và phát triển công nghệ an ninh mạng chiến lược Make in Vietnam.