Đa dạng hóa nguồn vốn, giảm áp lực cho tín dụng ngân hàng

DN nhỏ và vừa gặp khó trong tiếp cận tín dụng ngân hàng do thiếu tài sản bảo đảm

Doanh nghiệp nhỏ khó tiếp cận vốn

Theo Báo cáo kinh tế tư nhân Việt Nam năm 2025 do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố, tiếp cận vốn tiếp tục là một trong những rào cản lớn nhất đối với doanh nghiệp (DN). Trong đó, 75,5% DN được khảo sát cho biết không thể vay vốn nếu không có tài sản bảo đảm.

Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam nhận định các DN nhỏ và vừa (DNNVV) gặp khó trong tiếp cận tín dụng ngân hàng do thiếu tài sản bảo đảm, lịch sử tín dụng chưa đủ mạnh và hồ sơ vay vốn còn phức tạp. Thực tế này đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức cấp tín dụng, nhất là khi khu vực DNNVV ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế.

Trước những khó khăn của DNNVV, nhiều ngân hàng đã chuyển hướng sang mô hình cho vay linh hoạt hơn, dựa trên dòng tiền, phương án kinh doanh và năng lực vận hành của DN.

Ngân hàng chuyển hướng cho vay linh hoạt hơn

Ông Hoàng Trung Hiếu, Giám đốc Trung tâm Chiến lược kinh doanh và phát triển sản phẩm Khối SME của VPBank, cho biết ngân hàng đang chuyển từ mô hình cấp tín dụng chủ yếu dựa vào tài sản bảo đảm sang đánh giá toàn diện hơn về phương án kinh doanh, dòng tiền và năng lực vận hành của DN.

VPBank cũng xây dựng các gói tín dụng chuyên biệt theo ngành hàng, với nhiều hình thức cấp vốn linh hoạt như cho vay dựa trên hàng hóa, đơn hàng, hợp đồng đầu ra hoặc tín chấp theo phương án kinh doanh.

Tương tự, trong lĩnh vực nông nghiệp, ông Vương Văn Quý, Phó Trưởng Ban Chính sách tín dụng Agribank, cho biết ngân hàng đang từng bước chuyển từ cho vay dựa trên tài sản thế chấp sang quản lý theo dòng tiền và phương án sản xuất.

Ở hướng tiếp cận linh hoạt và rộng hơn, SeABank thông tin nhiều hộ kinh doanh chuyển đổi lên DN siêu nhỏ gặp khó do "tuổi đời pháp lý" ngắn, chưa đáp ứng điều kiện vay vốn theo quy định thông thường. Vì vậy, ngân hàng đã thiết kế gói vay riêng cho DN siêu nhỏ và hộ kinh doanh chuyển đổi, cho phép DN hoạt động từ 3 tháng được xem xét cấp tín dụng.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, Agribank đang từng bước chuyển từ cho vay dựa trên tài sản thế chấp sang quản lý theo dòng tiền và phương án sản xuất

Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng nhận định giai đoạn 2026-2030 sẽ là thời kỳ tăng tốc đầu tư, hoàn thiện nền tảng cho tăng trưởng kinh tế. Theo ước tính của Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), nhu cầu vốn cho các dự án thích ứng biến đổi khí hậu và hạ tầng bền vững tại Việt Nam vào khoảng 15-17 tỷ USD mỗi năm, trong khi ngân sách nhà nước mới chỉ đáp ứng khoảng 30-35% nhu cầu.

Riêng khu vực DNNVV và DN siêu nhỏ vẫn đối mặt tình trạng thiếu hụt vốn lớn, với mức thiếu hụt tài chính hằng năm lên tới hàng tỷ USD. Việc tháo gỡ điểm nghẽn về vốn không chỉ tạo động lực cho DN phát triển mà còn góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2026-2030.

Trước thực tế này, ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TPHCM (HUBA), đề xuất phát triển mạnh thị trường vốn nhằm tạo thêm kênh huy động cho doanh nghiệp lớn ngoài hệ thống ngân hàng, qua đó mở rộng dư địa tín dụng cho DNNVV.

Thúc đẩy tiếp cận vốn từ trung tâm tài chính

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan Điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TPHCM (VIFC-HCMC), cho rằng thị trường vốn và Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFC) sẽ là hai cấu phần quan trọng giúp giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng, đồng thời mở rộng khả năng thu hút dòng vốn quốc tế.

Hiện VIFC đang phối hợp với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xây dựng đề án sàn giao dịch chứng khoán quốc tế, nghiên cứu phát triển thị trường trái phiếu quốc tế, trái phiếu hạ tầng và trái phiếu chính quyền đô thị.

VIFC cũng hướng đến nhóm DNNVV và doanh nghiệp khởi nghiệp thông qua sàn giao dịch vốn cộng đồng (crowdfunding) theo Nghị định số 324/2025/NĐ-CP. Theo đó, mỗi DN có thể huy động tối đa 700.000 USD mỗi năm qua kênh này.

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân cho rằng thị trường vốn và VIFC sẽ là hai cấu phần quan trọng giúp giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng, đồng thời mở rộng khả năng thu hút dòng vốn quốc tế

"Đây là giải pháp quan trọng bởi hơn 90% doanh nghiệp Việt Nam có quy mô nhỏ và vừa, gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận vốn ngân hàng", ông Huân nhận định.

Bên cạnh đó, VIFC định hướng phát triển sở giao dịch hàng hóa nhằm giúp DN nông nghiệp và nông dân tham gia sâu hơn vào chuỗi phân phối toàn cầu, giảm phụ thuộc vào trung gian và nâng cao khả năng kiểm soát giá bán. Theo ông Huân, lợi thế cạnh tranh của VIFC-HCMC nằm ở chi phí vận hành thấp hơn đáng kể so với Singapore và Hong Kong (Trung Quốc).

Việc đa dạng hóa kênh huy động vốn, kết hợp giữa tín dụng ngân hàng với thị trường vốn và các mô hình tài chính mới, được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững trong giai đoạn tới.