Doanh thu dưới 1 tỷ, chủ hộ kinh doanh có được hoàn tiền BHXH bắt buộc?

Hiện nay, bà Trần Thị Thu Hiền (Quảng Ngãi) đang được cơ quan BHXH thu và tham gia BHXH với tư cách chủ hộ kinh doanh thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Tuy nhiên, theo quy định nêu trên, bà xác định mình không thuộc đối tượng phải tham gia BHXH bắt buộc do doanh thu không thuộc mức quy định.

Trong thời gian tham gia BHXH bắt buộc, bà đã đáp ứng đủ điều kiện để hưởng chế độ thai sản.

Bà Hiền hỏi, nếu sau này cơ quan BHXH xác định bà không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc thì số tiền BHXH đã đóng sẽ được xử lý như thế nào? Có được hoàn trả hoặc chuyển sang hình thức tham gia khác hay không?

Đối với chế độ thai sản mà bà đã đủ điều kiện hưởng hoặc đã được giải quyết hưởng, có bị thu hồi hoặc phải hoàn trả do việc xác định sai đối tượng tham gia BHXH bắt buộc hay không?

Căn cứ pháp lý nào điều chỉnh việc xử lý đối với trường hợp tham gia BHXH không đúng đối tượng nhưng không do lỗi của người tham gia?

Về vấn đề này, BHXH tỉnh Quảng Ngãi trả lời như sau:

Căn cứ theo quy định tại điểm m khoản 1 Điều 2, khoản 2 Điều 27 và khoản 2 Điều 28 của Luật BHXH năm 2024, khoản 2 Điều 3 Nghị định số 158/2025/NĐ-CP ngày 25/6/2025 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật BHXH về BHXH bắt buộc thì từ ngày 01/7/2025 chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.

Từ ngày 01/01/2026, tất cả các hộ kinh doanh đều phải kê khai doanh thu gửi cơ quan Thuế; theo quy định tại khoản 1 Điều 1, Điều 3 Nghị định số 141/2026/NĐ-CP mức kê khai doanh thu chịu thuế của hộ kinh doanh trên 01 tỷ đồng/năm phải nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc; chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh (còn lại) thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc từ 01/7/2029.

Trường hợp bà Trần Thị Thu Hiền là chủ hộ kinh doanh xác định doanh thu dưới 01 tỷ đồng/năm thì không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, số tiền BHXH bắt buộc bà Hiền đã đóng trước đó sẽ được hoàn trả lại.

Cơ quan BHXH khuyến khích những chủ hộ kinh doanh không thuộc đối tượng tham gia chuyển sang tham gia BHXH tự nguyện và BHYT hộ gia đình ngay từ tháng liền kề để bảo đảm quá trình tham gia liên tục và quyền lợi an sinh lâu dài.

Bà Hiền không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc; vì vậy bà Hiền không được hưởng các chế độ BHXH, BHYT. Trường hợp bà Hiền đã được giải quyết hưởng các chế độ BHXH, BHYT thì cơ quan BHXH sẽ thu hồi số tiền đã chi các chế độ BHXH, BHYT trước khi thực hiện giảm thu, hoàn trả tiền.