Miễn giấy phép xây dựng: Cần thêm một bước công khai ở xã phường để người dân yên tâm

Một công trình nhà ở 2 tầng tại phường Thủ Dầu Một, TP.HCM.

Chủ trương này được kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, giảm chi phí tuân thủ pháp luật, góp phần khơi thông nguồn lực xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Tuy nhiên, để một chủ trương lớn thực sự đi vào cuộc sống, điều người dân quan tâm nhất lúc này lại rất cụ thể và gần gũi:

"Thửa đất của tôi có phải xin giấy phép xây dựng hay không?"

Đó là câu hỏi mà hàng triệu người dân mong muốn có được câu trả lời rõ ràng ngay từ khi quy định mới có hiệu lực.

Thực tế, quy định miễn giấy phép xây dựng không đồng nghĩa với việc mọi nhà ở dưới 7 tầng đều mặc nhiên được xây dựng mà không cần thực hiện bất kỳ thủ tục nào. Pháp luật vẫn quy định một số trường hợp, một số khu vực đặc thù hoặc thuộc diện quản lý theo quy hoạch, kiến trúc vẫn phải thực hiện thủ tục cấp giấy phép xây dựng.

Điều đó cũng có nghĩa, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở quy mô công trình mà còn phụ thuộc vào vị trí của từng thửa đất.

Trong khi đó, phần lớn người dân không có điều kiện tiếp cận, nghiên cứu các quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị, quy chế quản lý kiến trúc hay những văn bản chuyên ngành. Họ cũng không thể tự mình đối chiếu nhiều quy định pháp luật để xác định quyền và nghĩa vụ của mình.

Điều người dân cần không phải là những thuật ngữ pháp lý phức tạp. Điều họ cần chỉ là một câu trả lời chính xác:

"Thửa đất này có được miễn giấy phép xây dựng hay không?". Nếu câu hỏi đó được giải đáp nhanh chóng, minh bạch và thống nhất thì chủ trương cải cách sẽ ngay lập tức mang lại lợi ích thiết thực cho người dân. Ngược lại, nếu người dân vẫn phải đi hỏi nhiều nơi, chờ nhiều cấp hướng dẫn hoặc không biết tra cứu thông tin ở đâu thì khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn vẫn còn tồn tại.

Đây cũng chính là lúc vai trò của chính quyền địa phương được thể hiện rõ nét nhất.

Một chủ trương đúng của Trung ương sẽ chỉ phát huy hiệu quả khi được các xã, phường triển khai với tinh thần chủ động, trách nhiệm và gần dân.

Công trình nhà ở 2 tầng tại phường Thủ Dầu Một, TP.HCM.

Cập nhật đầy đủ các quy định mới, nắm rõ từng vị trí cụ thể miễn GPXD, hay không

Bên cạnh việc tiếp nhận và triển khai các quy định mới, chính quyền các xã, phường cần chủ động công khai danh mục những khu vực vẫn phải xin giấy phép xây dựng; cập nhật bản đồ quy hoạch, quy chế quản lý kiến trúc trên cổng thông tin điện tử; xây dựng chuyên mục hỏi - đáp hoặc bố trí đầu mối hướng dẫn để người dân dễ dàng tiếp cận thông tin.

Đồng thời, đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ làm việc tại bộ phận một cửa, cần được cập nhật đầy đủ các quy định mới, nắm chắc phạm vi áp dụng và những trường hợp phải cấp phép để có thể giải đáp kịp thời, thống nhất, chính xác cho người dân ngay từ lần tiếp xúc đầu tiên.

Xa hơn nữa, khi dữ liệu đất đai, quy hoạch và xây dựng đang từng bước được số hóa, việc xây dựng công cụ tra cứu theo số tờ, số thửa hoặc mã Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là mục tiêu hoàn toàn có thể hướng tới. Khi đó, chỉ với vài thao tác trên điện thoại hoặc máy tính, người dân có thể biết ngay thửa đất của mình có thuộc diện miễn giấy phép xây dựng hay không.

Đó cũng chính là hình ảnh của một nền hành chính hiện đại, minh bạch và phục vụ.

Có thể trong thời gian đầu triển khai sẽ còn những khó khăn nhất định khi các quy định mới được áp dụng trên phạm vi cả nước. Nhưng với tinh thần trách nhiệm, sự chủ động của đội ngũ cán bộ cơ sở cùng quyết tâm cải cách của Trung ương, những vướng mắc ban đầu hoàn toàn có thể được tháo gỡ nhanh chóng.

Cải cách thủ tục hành chính không chỉ được đo bằng số lượng thủ tục được cắt giảm hay thời gian được rút ngắn. Thành công lớn nhất là khi người dân thực sự cảm nhận được sự thuận lợi trong cuộc sống hằng ngày; khi họ không còn băn khoăn về quyền của mình, không còn mất nhiều thời gian đi lại để tìm kiếm thông tin và có thể yên tâm xây dựng, ổn định cuộc sống theo đúng quy định của pháp luật.

Ảnh minh họa.

Chính vì vậy, sau ngày 1/7, điều người dân mong muốn nhất không chỉ là nghe thông tin về việc miễn giấy phép xây dựng, mà còn là được các cơ quan chức năng trả lời nhanh chóng, chính xác và công khai cho câu hỏi rất đời thường nhưng vô cùng quan trọng:

"Thửa đất của tôi có phải xin giấy phép xây dựng hay không?"

Khi câu hỏi ấy được giải đáp một cách minh bạch, thống nhất và thuận tiện, chủ trương cải cách của Trung ương sẽ không chỉ dừng lại trên văn bản, mà sẽ thực sự đi vào cuộc sống, trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế đất nước và mang lại lợi ích thiết thực cho mỗi người dân.