Nhiều quy định mới về đăng kiểm có hiệu lực từ 1/7

Thông tư 30/2026 được xây dựng trên quan điểm lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ - Ảnh: Báo Xây dựng

Từ ngày 1/7, Thông tư 30/2026/TT-BXD quy định về kiểm định xe cơ giới và kiểm định khí thải xe máy có hiệu lực với nhiều quy định mới về kiểm định, miễn kiểm định và chứng nhận cải tạo phương tiện; hướng tới đơn giản hóa thủ tục, đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng tính minh bạch và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, Thông tư 30/2026 được xây dựng trên quan điểm lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, đồng thời bảo đảm đồng bộ với các quy định pháp luật hiện hành, tăng cường quản lý phương tiện trên nền tảng dữ liệu số.

Các quy định mới sẽ mang lại nhiều lợi ích cho người dân và doanh nghiệp như giảm giấy tờ phải nộp, mở rộng các trường hợp được cấp lại Giấy chứng nhận kiểm định, Tem kiểm định, bổ sung nhiều trường hợp không phải thực hiện thủ tục cải tạo và bảo đảm hoạt động đăng kiểm không bị gián đoạn ngay cả khi hệ thống công nghệ thông tin gặp sự cố khách quan.

Đối với các cơ sở đăng kiểm và cơ quan quản lý Nhà nước, Thông tư góp phần chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, tăng cường quản lý phương tiện trên nền tảng dữ liệu số, kiểm soát tốt hơn xe vi phạm, xe thuộc diện triệu hồi và tạo nền tảng để triển khai kiểm định khí thải đối với mô tô, xe gắn máy trong thời gian tới.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, giảm tối đa thủ tục hành chính

Một trong những điểm mới đáng chú ý là bổ sung quy định kiểm định xe cơ giới, xe máy chuyên dùng, kiểm định khí thải mô tô, xe gắn máy ngoài cơ sở đăng kiểm và đăng tải thông tin phương tiện vi phạm trên hệ thống quản lý.

Thông tư 30 cũng chuẩn hóa khái niệm hồ sơ đạt yêu cầu, quy định rõ các trường hợp hồ sơ không hợp lệ như dữ liệu đăng ký xe không khớp với thông tin thực tế hoặc chưa được cơ quan công an chia sẻ. Quy định này góp phần thống nhất dữ liệu giữa cơ quan đăng ký xe và hệ thống đăng kiểm.

Đáng chú ý, chủ xe có thể sử dụng giấy đăng ký xe hoặc giấy hẹn trả đăng ký xe tích hợp trên VNeID, VNeTraffic và dữ liệu điện tử được chia sẻ từ cơ quan đăng ký xe khi thực hiện thủ tục kiểm định, giảm đáng kể giấy tờ phải xuất trình.

Thông tư cũng quy định, các loại giấy tờ đã được chia sẻ từ Trung tâm dữ liệu quốc gia hoặc cơ quan quản lý nhà nước thì người dân không phải nộp lại. Đồng thời, bãi bỏ chế độ báo cáo định kỳ đối với công tác kiểm định và chứng nhận cải tạo, góp phần giảm chi phí tuân thủ cho các cơ sở đăng kiểm.

Một điểm mới khác là việc lập hồ sơ phương tiện hoàn toàn dựa trên cơ sở dữ liệu xe sản xuất, lắp ráp hoặc nhập khẩu của Cục Đăng kiểm Việt Nam.

Phần mềm quản lý sẽ tự động tạo duy nhất một hồ sơ phương tiện ngay từ lần đầu xe được miễn kiểm định hoặc kiểm định, đồng thời toàn bộ quá trình tra cứu, đối soát dữ liệu đều thực hiện trên môi trường số, hạn chế sai sót và trùng lặp thông tin.

Tăng cường quản lý phương tiện vi phạm và xe bị triệu hồi

Thông tư hoàn thiện quy trình quản lý, cập nhật và khai thác dữ liệu trên phần mềm quản lý phương tiện vi phạm của Cục Đăng kiểm Việt Nam.

Theo đó, cơ sở đăng kiểm có thêm công cụ để nhận diện, theo dõi phương tiện vi phạm, kịp thời phối hợp với các cơ quan liên quan xử lý theo quy định, bảo đảm chỉ những phương tiện đáp ứng đầy đủ yêu cầu về an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường mới được lưu hành.

Thông tư cũng bổ sung quy định quản lý đối với xe thuộc diện triệu hồi do lỗi của nhà sản xuất. Những phương tiện đã có thông báo triệu hồi nhưng chưa khắc phục sẽ không đủ điều kiện kiểm định, trừ trường hợp chủ xe chứng minh đã hoàn thành việc sửa chữa theo xác nhận của nhà sản xuất hoặc đại lý được ủy quyền.

Mở rộng quyền lợi cho chủ xe khi cấp lại giấy chứng nhận đăng kiểm

Thông tư bổ sung thêm nhiều trường hợp được cấp lại Giấy chứng nhận kiểm định và Tem kiểm định ngoài các trường hợp mất, hỏng hoặc sai thông tin.

Theo đó, chủ xe được cấp lại khi thay đổi giấy đăng ký xe, biển số xe; chuyển đổi giữa xe kinh doanh và không kinh doanh vận tải hoặc có một số thay đổi không được coi là cải tạo. Quy định giúp hồ sơ đăng kiểm luôn phản ánh đúng tình trạng pháp lý và kỹ thuật của phương tiện.

Nới quy định đối với một số thay đổi trên xe không phải cải tạo

Một trong những nội dung được nhiều chủ xe quan tâm là việc mở rộng danh mục các thay đổi không phải thực hiện thủ tục chứng nhận cải tạo.

Theo Thông tư, chủ xe được phép lắp thêm hoặc thay đổi nhiều hạng mục như nội thất, ốp thân xe, cánh gió, cốp nóc, giá nóc, bậc bước chân, cản trước, cản sau, thanh thể thao, nắp thùng xe bán tải, lưới tản nhiệt, thanh trang trí thùng hàng…

Ngoài ra, việc thay thế bóng đèn thuộc cụm đèn chiếu sáng phía trước bằng bóng đèn loại khác có công suất tiêu thụ điện tương đương mà không cần phải can thiệp, thay đổi kết cấu của cụm đèn, dây dẫn điện hoặc thay thế toàn bộ cụm đèn chiếu sáng phía trước, cụm đèn tín hiệu bằng cụm đèn nâng cấp có chung giắc cắm, không can thiệp thay đổi cấu trúc thân vỏ và hệ thống điện cũng không phải làm thủ tục cải tạo.

Quy định này được ban hành sau khi tiếp thu ý kiến từ doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu ô tô cũng như nhu cầu thực tế của người sử dụng.

Mặt khác, Thông tư còn bổ sung quy định kiểm tra hiệu quả phanh đối với xe có kiểu dẫn động bốn bánh toàn thời gian (AWD) và các trường hợp xe có sự thay đổi nhưng không coi là cải tạo.

Hoàn thiện quy định về xe cải tạo, mở rộng trường hợp miễn hồ sơ thiết kế

Thông tư sửa đổi, làm rõ nguyên tắc xác định xe cải tạo, phân định cụ thể trường hợp phải chứng nhận cải tạo, trường hợp không được coi là cải tạo và trường hợp được miễn lập hồ sơ thiết kế.

Đồng thời, bổ sung nhiều quy định mới như: Không được giảm khối lượng toàn bộ của xe sau cải tạo (trừ trường hợp đặc biệt theo quy định); Cho phép nối dài sát xi trong một số trường hợp; Bổ sung quy định cải tạo xe điện, xe hybrid; Quy định cải tạo đối với xe khách giường nằm; Bổ sung yêu cầu đối với xe mô tô, xe gắn máy lắp thêm động cơ điện.

Những quy định này góp phần thống nhất cách áp dụng giữa cơ sở thiết kế, cơ sở cải tạo, cơ sở đăng kiểm và chủ phương tiện.

Thông tư cũng bổ sung thêm nhiều trường hợp được miễn lập hồ sơ thiết kế như: Thay cụm đèn đã được chứng nhận hợp quy; Xe tải tự đổ tự nguyện cắt giảm thể tích thùng hàng; Lắp hoặc tháo thiết bị cảnh báo bỏ quên trẻ em; Lắp hoặc tháo thiết bị chuyên dùng phục vụ vận chuyển vật liệu nổ mà không làm thay đổi kích thước cơ bản, kích thước thùng hàng và khối lượng bản thân của xe hoặc không vượt quá sai số cho phép.

Nâng cao chất lượng công tác chứng nhận cải tạo

Để tăng tính minh bạch, Thông tư bổ sung yêu cầu về biên bản đánh giá hồ sơ thiết kế, ảnh chụp xe tại xưởng cải tạo và bắt buộc tất cả xe cải tạo phải có phiếu cân khối lượng bản thân và phân bố tải trọng trên các trục.

Các quy định này giúp nâng cao khả năng kiểm tra, truy xuất hồ sơ và kiểm soát chất lượng phương tiện sau cải tạo.

Đồng thời, bổ sung quy định không hồi tố đối với một số phương tiện có trục nâng hạ đã được chứng nhận trước ngày 1/1/2025, đồng thời cho phép các phương tiện đang thuộc diện từ chối kiểm định vẫn được thực hiện thủ tục chứng nhận cải tạo để khắc phục tồn tại nhằm đưa phương tiện về trạng thái đáp ứng được quy định của pháp luật.