Những đề xuất mới về an toàn thực phẩm đối với bếp ăn tập thể và thức ăn đường phố

Bếp ăn tập thể không đăng ký kinh doanh thực phẩm, chỉ phục vụ nhu cầu ăn uống nội bộ được miễn thủ tục cấp Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm - Ảnh: Chinhphu.vn/HM

Miễn giấy chứng nhận an toàn thực phẩm, hợp pháp hóa truy xuất nguồn gốc qua sổ tay ghi chép

Theo Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế - đơn vị chủ trì soạn thảo dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi – đang trình Quốc hội xem xét, các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ, thức ăn đường phố sẽ được miễn các thủ tục hành chính.

Cụ thể, dự thảo Luật đề xuất cắt giảm cơ bản thủ tục "tiền kiểm" không phù hợp với thực tiễn mưu sinh của người dân lao động nhỏ lẻ. Theo đó, các đối tượng như cơ sở sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ, người bán hàng rong và kinh doanh thức ăn đường phố được xếp vào danh mục miễn cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.

Đồng thời, các sản phẩm thực phẩm được chế biến tại cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố và cơ sở nhỏ lẻ cũng thuộc diện được miễn đăng ký bản công bố sản phẩm và miễn công bố tiêu chuẩn sản phẩm.

Như vậy, thay vì phải làm thủ tục để được đưa sản phẩm ra lưu thông trên thị trường, được cấp giấy phép hoạt động, người buôn bán nhỏ lẻ có thể dễ dàng tham gia hoạt động kinh doanh thực phẩm phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của bản thân.

Tuy nhiên, dự thảo Luật cũng quy định người kinh doanh thức ăn đường phố và nhỏ lẻ có trách nhiệm lưu giữ thông tin về nguồn gốc nguyên liệu bằng hóa đơn, chứng từ, "sổ ghi chép" hoặc bất kỳ hình thức phù hợp nào khác, thay vì ép buộc những người bán xôi, bán bánh mì, xe đẩy, gánh hàng rong phải có hệ thống hóa đơn đỏ điện tử, một điều gần như bất khả thi.

Việc luật hóa giá trị của cuốn sổ ghi chép tay mua bán hàng sẽ giúp cơ quan chức năng truy xuất nguồn gốc khi xảy ra sự cố ngộ độc, đồng thời buộc người bán phải tự nâng cao ý thức, tránh xa các nguồn tthực phẩm, nguyên liệu trôi nổi rẻ tiền, không rõ nguồn gốc.

Những loại hình bếp ăn tập thể nào được miễn Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm?

Đối với loại hình bếp ăn tập thể, Cục An toàn thực phẩm cho rằng, cần căn cứ vào tính chất hoạt động, quy mô và mức độ nguy cơ để xác định phương thức quản lý chọn lọc cho phù hợp. Không phải tất cả bếp ăn tập thể đều có quy mô và tổ chức như nhau.

Cụ thể, các cơ sở có đăng ký ngành nghề kinh doanh thực phẩm như cung cấp dịch vụ bếp ăn tập thể quy mô lớn với hàng trăm, hàng nghìn suất ăn mỗi ngày hoặc các nhà hàng cung cấp dịch vụ ăn uống đông người trong cùng một thời điểm như hội nghị, tiệc cưới thì cần phải đặt yêu cầu quản lý ở mức cao và phải được cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm thì mới được hoạt động.

Đặc biệt, với những bếp ăn tại trường học, bệnh viện, khu công nghiệp cần được kiểm tra, giám sát thường xuyên, tăng cường khi có dấu hiệu vi phạm, phản ánh của người sử dụng hoặc thông tin về sự cố an toàn thực phẩm.

Đây là cách tập trung nguồn lực quản lý nhà nước vào những cơ sở có khả năng gây ảnh hưởng đến nhiều người và có nguy cơ cao hơn.

Còn với những nhà hàng phục vụ nội bộ trong khách sạn, những bếp ăn tập thể không đăng ký kinh doanh thực phẩm, chỉ phục vụ nhu cầu ăn uống nội bộ của cơ quan, đơn vị và không hoạt động như một cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, được miễn thủ tục cấp Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm.  

Tuy nhiên, Luật vẫn đưa ra các yêu cầu về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm và phương thức quản lý phù hợp hơn đối với nhóm này là tăng cường hậu kiểm, hướng dẫn và giám sát việc tuân thủ trong quá trình hoạt động; đồng thời đề cao trách nhiệm tự giác của cơ quan, đơn vị tổ chức bếp ăn. Khi phát hiện vi phạm hoặc có dấu hiệu mất an toàn thực phẩm, cơ quan có thẩm quyền phải tiến hành kiểm tra, xử lý theo quy định.

Để việc miễn thủ tục không tạo ra khoảng trống trong quản lý, dự thảo Luật cũng quy định rõ trách nhiệm hậu kiểm của UBND cấp xã trong việc kiểm tra, giám sát bảo đảm an toàn thực phẩm đối với các cơ sở kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ bao gồm cả các bếp ăn tập thể không có đăng ký ngành nghề kinh doanh thực phẩm, bếp ăn trường học và các cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố.

Song song với hoạt động kiểm tra của cơ quan nhà nước, nhằm nâng cao tính tự giác tuân thủ, Khoản 2 Điều 9 dự thảo Luật cũng quy định trách nhiệm tự kiểm soát của đơn vị tổ chức, kinh doanh dịch vụ ăn uống, bếp ăn tập thể. Theo đó, mỗi cơ quan, trường học, bệnh viện, doanh nghiệp cần chủ động xây dựng quy trình kiểm soát thực phẩm, lựa chọn nhà cung cấp đáng tin cậy, kiểm tra nguyên liệu đầu vào, giám sát quá trình chế biến và thực hiện lưu mẫu thức ăn theo quy định.

Đặc biệt, với các tổ chức, cá nhân tổ chức bếp ăn tập thể không thực hiện chế biến tại chỗ mà do đơn vị thứ ba cung cấp suất ăn thì tổ chức, cá nhân đó phải có nghĩa vụ bảo đảm an toàn thực phẩm theo quy định tại dự thảo Luật này.

Nói cách khác, đối với các đơn vị thuê nhà thầu cung cấp suất ăn, trách nhiệm không thể chỉ dừng lại ở việc ký hợp đồng mà phải chủ động kiểm tra, giám sát chất lượng và an toàn của suất ăn được cung cấp, kịp thời phát hiện và thông báo cho cơ quan chức năng khi có nguy cơ hoặc vi phạm.

Bên cạnh đó, Khoản 4 Điều 5 của dự thảo Luật cũng bổ sung chính sách về cơ chế giám sát bảo đảm an toàn thực phẩm thông qua huy động nguồn lực xã hội. Khi cần thiết, tùy thuộc vào loại hình tổ chức dịch vụ ăn uống, các nguồn lực xã hội như Ban đại diện cha mẹ học sinh, tổ chức Công Đoàn nhà máy xí nghiệp, các tổ chức đoàn thể xã hội… sẽ cùng tham gia kiểm tra, giám sát công tác bảo đảm an toàn thực phẩm.