Quản lý thuế TMĐT tự động: Gỡ khó cho hộ kinh doanh số

Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử đặt ra không ít khó khăn cho các hộ, cá nhân kinh doanh trong việc tổng hợp doanh thu, kê khai và nộp thuế định kỳ, nhất là khi hoạt động trên nhiều nền tảng khác nhau. Những quy định mới về quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng số đã thiết lập cơ chế khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay ngay tại nguồn, góp phần giảm thủ tục cho người bán và nâng cao hiệu quả quản lý.

Khấu trừ, kê khai và nộp thuế ngay tại nguồn

Theo khoản 1 Điều 11 Nghị định số 68/2026/NĐ-CP của Chính phủ, chủ quản nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số khác trong nước hoặc nước ngoài có chức năng đặt hàng trực tuyến và chức năng thanh toán có trách nhiệm khấu trừ, khai thay và nộp thay số thuế đã khấu trừ đối với mỗi giao dịch cung cấp hàng hóa, dịch vụ của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.

Cơ chế này được quy định cụ thể tại Điều 43 và Điều 44 Nghị định số 252/2026/NĐ-CP. Theo đó, số thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân phải khấu trừ được xác định theo tỷ lệ thuế suất tương ứng với doanh thu phát sinh từ từng giao dịch, phù hợp với quy định pháp luật về thuế.

Đối với chủ quản nền tảng thương mại điện tử, thời điểm khấu trừ là khi giao dịch được xác nhận thành công và chấp nhận thanh toán theo quy định của nền tảng.

Như vậy, đối với các giao dịch thuộc diện khấu trừ, nộp thuế thay, người bán không phải tự thực hiện việc kê khai, nộp thuế riêng cho từng giao dịch. Các nền tảng như Shopee, TikTok Shop hoặc ứng dụng cung cấp dịch vụ như Grab, Be thực hiện trách nhiệm khấu trừ, kê khai và nộp thay khi đáp ứng điều kiện theo quy định pháp luật.

Theo Điều 46 Nghị định số 252/2026/NĐ-CP, chủ quản nền tảng thương mại điện tử có trách nhiệm lưu giữ dữ liệu giao dịch, thông tin liên quan đến việc xác định số thuế phải nộp, số thuế đã khấu trừ; thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thay chính xác, đầy đủ, đồng thời chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của hồ sơ thuế.

Việc khấu trừ, nộp thuế thay tại nguồn giúp giảm bớt các thao tác kê khai đối với người bán, đồng thời tạo điều kiện để cơ quan thuế quản lý, đối chiếu thông tin giao dịch và doanh thu phát sinh trên các nền tảng số.

Tự động hóa quản lý thuế thương mại điện tử: Giải pháp đồng bộ hài hòa lợi ích quốc gia và người kinh doanh

Nâng ngưỡng doanh thu không chịu thuế, đơn giản hóa thủ tục hoàn thuế

Cơ chế sàn thương mại điện tử kê khai, nộp thuế thay giúp hộ, cá nhân kinh doanh giảm bớt thủ tục hành chính đối với những giao dịch đã được nền tảng thực hiện nghĩa vụ này. Tuy nhiên, việc khấu trừ, nộp thay không đồng nghĩa với miễn toàn bộ trách nhiệm kê khai, quyết toán và thực hiện các nghĩa vụ thuế khác của người bán.

Cùng với việc đổi mới phương thức quản lý, chính sách thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh cũng được điều chỉnh theo hướng nâng ngưỡng doanh thu không chịu thuế.

Theo khoản 1 Điều 1 Nghị định số 141/2026/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung Nghị định số 68/2026/NĐ-CP, mức doanh thu năm không phải nộp thuế thu nhập cá nhân và không chịu thuế giá trị gia tăng đối với hộ, cá nhân kinh doanh được nâng từ 500 triệu đồng lên 1 tỷ đồng, áp dụng từ ngày 1/1/2026.

Đối với trường hợp hộ, cá nhân kinh doanh có tổng doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống nhưng đã bị khấu trừ, nộp thuế, pháp luật quy định cơ chế xử lý số thuế nộp thừa. Theo Điều 12 Nghị định số 68/2026/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 141/2026/NĐ-CP, người nộp thuế được thực hiện bù trừ hoặc đề nghị hoàn trả số thuế nộp thừa theo quy định.

Thủ tục hoàn thuế cũng được quy định phù hợp với phương pháp tính thuế của từng hộ, cá nhân kinh doanh. Theo quy định về hồ sơ, thủ tục quản lý thuế hiện hành, đối với người nộp thuế thu nhập cá nhân theo phương pháp thuế suất nhân với doanh thu tính thuế, hồ sơ đề nghị hoàn thuế nộp thừa là Tờ khai thuế theo Mẫu số 01/TKN-CNKD.

Đối với người nộp thuế theo phương pháp thu nhập tính thuế nhân với thuế suất, hồ sơ đề nghị hoàn thuế nộp thừa được thực hiện theo mẫu tờ khai quyết toán thuế tương ứng. Cơ quan thuế tiếp nhận, phân loại và giải quyết hồ sơ hoàn thuế theo quy định pháp luật về quản lý thuế.

Một vấn đề khác được quan tâm trong kinh doanh trực tuyến là xử lý thuế đối với những giao dịch bị hủy hoặc trả lại hàng sau khi nền tảng đã khấu trừ thuế.

Khoản 2 Điều 45 Nghị định số 252/2026/NĐ-CP quy định, đối với giao dịch bị hủy hoặc trả lại hàng, chủ quản nền tảng thương mại điện tử thực hiện bù trừ số thuế đã khấu trừ, nộp thay của giao dịch đó với số thuế phải khấu trừ, nộp thay của các giao dịch bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ.

Điều 46 Nghị định này cũng quy định trách nhiệm của chủ quản nền tảng trong việc hoàn trả đầy đủ, kịp thời số tiền thuế đã khấu trừ, nộp thay đối với các giao dịch bị hủy hoặc trả lại hàng. Quy định này nhằm bảo đảm quyền lợi của người bán, tránh phát sinh nghĩa vụ thuế không phù hợp với doanh thu thực tế.

Bảo đảm nghĩa vụ thuế khi kinh doanh đa kênh

Mặc dù trách nhiệm khấu trừ, kê khai và nộp thuế đối với nhiều giao dịch đã được chuyển sang các nền tảng thương mại điện tử, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh vẫn phải chủ động quản lý doanh thu và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế thuộc trách nhiệm của mình.

Theo các quy định tại Nghị định số 68/2026/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 141/2026/NĐ-CP, doanh thu được xác định trên cơ sở hoạt động kinh doanh của cùng một người nộp thuế, không tách riêng theo từng gian hàng, tài khoản hoặc nền tảng.

Theo đó, doanh thu phát sinh từ cửa hàng trực tiếp, website riêng, sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và các kênh bán hàng khác của cùng một chủ thể phải được tổng hợp để xác định ngưỡng doanh thu và thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định.

Việc sàn thương mại điện tử khấu trừ, nộp thuế thay đối với các giao dịch thuộc phạm vi trách nhiệm không thay thế việc tổng hợp doanh thu, quyết toán thuế trong những trường hợp pháp luật yêu cầu. Số thuế đã được khấu trừ, nộp thay được tính đến khi xác định nghĩa vụ thuế của người nộp thuế theo quy định, tránh việc tính trùng đối với cùng một khoản thu nhập.

Đối với các giao dịch phát sinh trên mạng xã hội hoặc nền tảng số không có đồng thời chức năng đặt hàng và thanh toán trực tuyến, khoản 2 Điều 11 Nghị định số 68/2026/NĐ-CP quy định hộ kinh doanh, cá nhân cư trú có trách nhiệm tự kê khai, nộp thuế đối với phần doanh thu thuộc diện phải thực hiện nghĩa vụ thuế.

Các quy định mới cũng đặt ra yêu cầu sử dụng hóa đơn điện tử đối với hộ, cá nhân kinh doanh có quy mô doanh thu nhất định.

Cụ thể, khoản 2 Điều 1 Nghị định số 141/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung khoản 5 Điều 8 Nghị định số 68/2026/NĐ-CP quy định hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 1 tỷ đồng phải áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.

Việc thực hiện hóa đơn điện tử, quản lý thống nhất doanh thu và khấu trừ thuế tại nguồn góp phần tăng khả năng đối chiếu dữ liệu, nâng cao tính minh bạch trong quản lý thuế. Đồng thời, cơ chế này giúp giảm thủ tục đối với các giao dịch đã được nền tảng thực hiện nghĩa vụ thuế thay, trong khi vẫn bảo đảm trách nhiệm của hộ, cá nhân kinh doanh đối với toàn bộ hoạt động kinh doanh của mình.