Doanh nghiệp nợ BHXH, quyền lợi người lao động được bảo vệ thế nào?

Bà Thùy Trang (Hà Nội) đề nghị cơ quan BHXH làm rõ một số nội dung sau:

Người lao động đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ và bị khấu trừ tiền BHXH hằng tháng, vậy căn cứ nào khiến họ phải chịu hậu quả do doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng?

Khoảng thời gian đã làm việc và bị khấu trừ BHXH nhưng doanh nghiệp không đóng có được tính để hưởng các chế độ BHXH, đặc biệt là lương hưu, hay không? Nếu doanh nghiệp tiếp tục nợ, giải thể, phá sản hoặc mất khả năng thanh toán thì ai chịu trách nhiệm đối với quyền lợi bị ảnh hưởng?

Khi doanh nghiệp đã khấu trừ tiền BHXH nhưng không nộp, khoản tiền này có được xem là bị doanh nghiệp chiếm dụng hay không? Vì sao người lao động phải chờ doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ mới được bảo đảm quyền lợi?

Cơ quan BHXH có cơ chế nào bảo vệ quyền lợi người lao động trong thời gian truy thu doanh nghiệp, thay vì để toàn bộ rủi ro chuyển sang người lao động?

Người lao động có được quyền lựa chọn không ghi nhận thời gian đóng tại doanh nghiệp nợ BHXH để tránh phụ thuộc vô thời hạn vào doanh nghiệp hay không?

Về vấn đề này, Bảo hiểm xã hội Việt Nam trả lời như sau:

Trường hợp của bà bị ảnh hưởng đến quyền lợi hưởng các chế độ BHXH xuất phát từ hành vi vi phạm nghĩa vụ đóng BHXH của người sử dụng lao động theo quy định tại khoản 4 Điều 13 Luật BHXH năm 2024: 

"Đóng BHXH bắt buộc cho người lao động theo quy định tại Điều 34 của Luật này và hàng tháng trích khoản tiền phải đóng BHXH bắt buộc theo quy định Điều 33 của Luật này từ tiền lương của người lao động để đóng cùng một lúc vào quỹ BHXH". 

Vì vậy, người sử dụng lao động không hoàn thành nghĩa vụ đóng BHXH cho người lao động thì trách nhiệm pháp lý hoàn toàn thuộc về người sử dụng lao động.

Để bảo vệ quyền lợi của người lao động, pháp luật đã quy định nhiều biện pháp buộc người sử dụng lao động phải thực hiện nghĩa vụ, như thanh tra chuyên ngành, truy thu, tính tiền chậm đóng, xử phạt vi phạm hành chính, cưỡng chế thi hành và truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi trốn đóng khi đủ điều kiện. 

Sau khi người sử dụng lao động thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng và cơ quan BHXH ghi nhận thời gian tham gia theo quy định, quyền lợi BHXH của người lao động sẽ được xem xét, giải quyết theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, Điều 216 Bộ Luật Hình sự năm 2015 là cơ sở pháp lý để xử lý đối với cá nhân người sử dụng lao động cố tình trốn tránh nghĩa vụ đóng bảo hiểm gây thiệt hại về quyền lợi cho người lao động. 

Như vậy, sau khi bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi trốn đóng BHXH, BHTN, BHYT nếu có gian dối hoặc bằng thủ đoạn khác để không đóng hoặc không đóng đầy đủ BHXH, BHTN, BHYT theo quy định từ 06 tháng trở lên sẽ bị xem xét xử lý hình sự.

Để bảo đảm quyền lợi chính đáng của bản thân, bà đề nghị người sử dụng lao động có trách nhiệm đóng đủ BHXH, BHTN đối với bà. Trường hợp công ty vẫn không đóng BHXH, bà có thể khiếu nại đến cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền nơi đơn vị đăng ký đóng BHXH hoặc bà có thể làm đơn khởi kiện công ty ra Tòa để đòi quyền lợi cho mình.