Làm giàu nhờ đổi mới tư duy trên vùng đất phèn

Không còn cam chịu trước đất phèn

Nhiều năm nay, vùng đất Long Thuận, xã Thạnh Mỹ Tây, tỉnh An Giang, nằm cận kề rừng tràm Trà Sư, vẫn được xem là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng của đất phèn thuộc vùng Tứ giác Long Xuyên.

Ông Trần Văn Phước (bên trái) cùng cán bộ kỹ thuật thăm đồng, đánh giá sự sinh trưởng của ruộng lúa áp dụng phân bón Đầu Trâu Bio-Canxi trong mô hình "Hành trình xanh - Đất khỏe, cây trồng khỏe" tại xã Thạnh Mỹ Tây, tỉnh An Giang.

Mỗi mùa mưa đến, lớp phèn tiềm tàng lại trồi lên mặt ruộng, khiến cây lúa non khó bén rễ, chết từng vạt, buộc nông dân phải cấy dặm, vừa tốn công, vừa tăng chi phí sản xuất.

Ông Trần Văn Phước là một trong những người gắn bó với vùng đất này hơn ba mươi năm. Gia đình ông hiện canh tác hơn 14ha lúa. Riêng vụ hè thu năm 2026, ông dành 3,9ha tham gia mô hình "Hành trình xanh - Đất khỏe, cây trồng khỏe" do Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền triển khai, áp dụng phân bón Đầu Trâu Bio-Canxi ngay từ đầu vụ.

Ông Phước kể, trước đây việc bón phân chủ yếu dựa vào kinh nghiệm. Thấy lúa vàng thì bón thêm đạm, thấy lúa chậm lớn thì tăng lượng phân. Thế nhưng càng làm, chi phí càng cao, trong khi hiệu quả không như mong muốn, nhất là trên vùng đất phèn.

"Những năm trước đây tôi chỉ quen dùng phân thông thường mua từ các đại lý gần nhà về sử dụng. Sau này được cán bộ khuyến nông xã và kỹ sư hướng dẫn đi hội thảo, nghe giới thiệu các dòng phân chuyên dùng của Bình Điền rồi mạnh dạn làm thử. Ban đầu cũng lo lắm, nhưng khi thấy lúa phát triển thì mình mới thật sự tin", ông Phước chia sẻ.

Điều khiến ông bất ngờ nhất là sau khi sử dụng Đầu Trâu Bio-Canxi bón lót đầu vụ, hiện tượng lúa chết do phèn gần như không còn xuất hiện. Bộ rễ phát triển mạnh, trắng và ăn sâu xuống đất thay vì ngắn, đen như trước.

Sau nhiều năm canh tác trên vùng đất phèn, ông Trần Văn Phước mạnh dạn đổi mới tư duy, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật nhằm giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất lúa.

"Từ lúc sử dụng Bio-Canxi, cây lúa khỏe hơn hẳn. Rễ trắng nhiều, ăn sâu, cây mập hơn nên chịu được điều kiện bất lợi. Trước kia sạ xuống gặp phèn là chết từng vũng, phải cấy dặm rất cực. Nay thì không còn cảnh đó nữa", ông Phước nói.

Đổi mới tư duy để làm giàu trên đồng ruộng

Không chỉ giúp cây lúa vượt qua tác động của đất phèn, điều ông Phước đánh giá cao hơn cả là sự thay đổi trong cách nghĩ về sản xuất. Theo ông, trước đây nhiều nông dân thường ngại đầu tư thêm ở đầu vụ vì sợ tăng chi phí. Tuy nhiên, sau khi trực tiếp trải nghiệm, ông nhận ra khoản đầu tư hợp lý ngay từ đầu lại giúp tiết kiệm nhiều hơn ở các giai đoạn sau.

Khi bộ rễ khỏe, cây hấp thu dinh dưỡng tốt, ông có thể giảm từ 10-15% lượng phân bón hóa học ở các lần bón thúc mà cây lúa vẫn xanh bền, không dư đạm. Nhờ vậy, nguy cơ phát sinh bệnh đạo ôn cũng giảm, kéo theo chi phí thuốc bảo vệ thực vật thấp hơn.

Bộ rễ lúa trắng khỏe, phát triển mạnh sau khi được bón lót Đầu Trâu Bio-Canxi, góp phần tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng và hạn chế tác động của phèn đối với cây lúa.

"Thêm một bao phân bón lót nhưng mình không phải cấy dặm, giảm được phân, giảm thuốc. Tính ra cuối vụ vẫn lợi hơn nhiều. Quan trọng nhất là cây lúa khỏe ngay từ đầu nên mình yên tâm hơn", ông phân tích.

Qua nhiều lần thăm đồng cùng cán bộ kỹ thuật, ông nhận thấy sự khác biệt rất rõ giữa những ruộng áp dụng Bio-Canxi và cách làm cũ. Bộ rễ phát triển đồng đều, cây đẻ nhánh khỏe, thân cứng hơn, tạo nền tảng tốt cho năng suất cuối vụ.

Chính hiệu quả thực tế đã làm thay đổi suy nghĩ của người nông dân vốn quen sản xuất theo kinh nghiệm. Ông Phước bộc bạch: "Nông dân mình muốn tin thì phải thấy tận mắt. Tôi làm trước để bà con nhìn thấy hiệu quả rồi mới mạnh dạn làm theo. Nếu mình không thay đổi thì khó mà giảm chi phí hay tăng lợi nhuận được”.

Theo các kỹ sư nông nghiệp đồng hành cùng mô hình, trên đất phèn, việc bón Đầu Trâu Bio-Canxi sau khi làm đất lần cuối và trước khi gieo sạ từ 1-2 ngày giúp cải thiện điều kiện đất, bổ sung canxi, hỗ trợ hạn chế tác động bất lợi của phèn đối với bộ rễ. Khi bộ rễ phát triển tốt, cây lúa sẽ tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng, đẻ nhánh tập trung, thân cứng và nâng cao sức chống chịu với điều kiện thời tiết bất lợi.

Cán bộ kỹ thuật Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền cùng ông Trần Văn Phước kiểm tra bộ rễ và khả năng sinh trưởng của cây lúa trên ruộng áp dụng giải pháp cải tạo đất bằng Đầu Trâu Bio-Canxi tại vùng Tứ giác Long Xuyên.

Hiệu quả bước đầu cũng khiến ông Phước có thêm niềm tin để mở rộng áp dụng trên toàn bộ diện tích sản xuất trong những vụ tới, nhất là các thửa ruộng có mức độ nhiễm phèn cao. "Tôi sẽ tiếp tục sử dụng sản phẩm Đầu Trâu Bio-Canxi và mở rộng áp dụng sang vụ thu đông với diện tích còn lại vì mình đã thấy hiệu quả thực tế. Làm trước để anh em trong vùng thấy được, nếu hiệu quả thì cùng nhau áp dụng. Chỉ khi có thay đổi tư duy, mạnh dạn ứng dụng khoa học kỹ thuật mới và những giải pháp mới thì nông dân mới có thể làm giàu bền vững trên chính mảnh ruộng của mình", ông Phước khẳng định.