Thực phẩm bẩn chưa có hồi kết: 6 tháng phát hiện gần 6.000 vụ vi phạm

Các đại biểu dự diễn đàn - Ảnh: VGP

Tại diễn đàn "Ngăn chặn thực phẩm bẩn - Trách nhiệm và hành động" do Báo Công an nhân dân tổ chức ngày 2/7, Đại tá. TS Trần Viết Phương, Phó Cục trưởng Cục cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an, chia sẻ, chúng ta không thể nói phát triển bền vững hay củng cố niềm tin xã hội khi thực phẩm bẩn vẫn len lỏi vào bữa ăn hàng ngày của người dân.

Diễn đàn này được tổ chức trong bối cảnh vấn đề an toàn thực phẩm tiếp tục là mối quan tâm lớn của xã hội khi trạng thực phẩm bẩn, thực phẩm giả, thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ vẫn diễn biến phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân, môi trường kinh doanh và niềm tin của người tiêu dùng.

Phát hiện, xử lý vi phạm về an toàn thực phẩm tăng hơn 100%

Theo đại diện Bộ Công an, trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng này đã phát hiện, xử lý 5.992 tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm, tăng 102% so với cùng kỳ năm 2025; khởi tố 123 vụ án với 249 bị can.

Xử lý hành chính 5.883 vụ với 573 tổ chức, 5.310 cá nhân vi phạm, phạt tiền hơn 61 tỷ đồng, chuyển cơ quan khác xử lý 1.004 vụ với 126 tổ chức và 883 cá nhân vi phạm, phạt tiền 32,6 tỷ đồng.

Cùng thời gian này, lực lượng Quản lý thị trường đã kiểm tra 23.715 vụ việc, xử lý gần 20.000 vụ vi phạm với tổng số tiền xử lý hơn 330 tỷ đồng, riêng lĩnh vực an toàn thực phẩm xử lý 2.124 vụ, xử phạt khoảng 16,9 tỷ đồng và chuyển hồ sơ 128 vụ việc sang cơ quan điều tra. Nhiều vụ việc liên quan đến thực phẩm giả, sử dụng hóa chất cấm, động vật mắc dịch bệnh và thực phẩm không rõ nguồn gốc cũng đã được phát hiện, xử lý kịp thời.

Điển hình như các vụ việc sử dụng thịt lợn nhiễm dịch bệnh để chế biến thực phẩm tại Hải Phòng, Hà Nội, Bắc Ninh...; sử dụng hoá chất 6-Benzylaminopurine trong sản xuất giá đỗ với số lượng lớn được phát hiện tại Quảng Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình; sử dụng hàn the trong trong sản xuất mỳ, sử dụng hoá chất công nghiệp Natri Silicate để sơ chế thịt ốc tại TPHCM vụ sản xuất hàng giả là thực phẩm chức năng, thực phẩm bổ sung tại Thanh Hoá, Bắc Ninh, Đắk Lắk...

Ngộ độc thực phẩm chủ yếu do 3 nguyên nhân: hóa chất, vi sinh vật và độc tố tự nhiên.

Ngộ độc thực phẩm do hóa chất trong thực phẩm ngày càng tăng

Cũng tại hội nghị, các đại biểu đã chỉ ra nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng thực phẩm không an toàn vẫn có cơ hội len lỏi vào các bữa ăn hàng ngày của người dân. Đó là do cơ quan được giao nhiệm vụ quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm thiếu trách nhiệm kiểm tra định kỳ, kiểm tra chất lượng và hậu kiểm; thiếu cơ chế kiểm soát chất lượng thực phẩm trước khi lưu thông, trong khi cơ quan chức năng cũng không thẩm định tiền kiểm, chỉ tiếp nhận hồ sơ tự công bố.

Bên cạnh đó, công tác quản lý thị trường, kiểm soát hàng hoá thực phẩm lưu thông trên thị trường chưa chặt chẽ, xử lý thiếu kiên quyết, triệt để...Đặc biệt, vì lợi nhuận cao nên một số đối tượng bất chấp rủi ro, cố y vi phạm pháp luật, gây ảnh hưởng xấu tới sức khỏe người tiêu dùng.

Ở góc độ điều trị bệnh nhân, TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, có 3 nguyên nhân chính gây ngộ độc thực phẩm. Đó là do hóa chất, vi sinh vật (vi khuẩn, virus, ký sinh trùng) và độc tố tự nhiên (do người dân thiếu hiểu biết hoặc thích của độc, lạ, hiếm).

Trong đó, nguyên nhân ngộ độc thực phẩm do hóa chất ngày càng gia tăng, đặc biệt các hóa chất trong kinh doanh và sản xuất hiện nay thay đổi rất nhanh và nhiều.

Bàn về giải pháp bảo đảm an toàn thực phẩm từ bữa ăn hàng ngày của người dân, nhiều đại biểu nhấn mạnh vai trò của phối hợp liên ngành, chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc trong quản lý an toàn thực phẩm.

Hiện nay, Bộ Công an và Bộ Công Thương đang tăng cường phối hợp kiểm tra, xử lý vi phạm theo chuỗi cung ứng, tập trung vào các điểm nóng như chợ đầu mối, kho lạnh, cơ sở giết mổ và các nền tảng thương mại điện tử.

Các chuyên gia cũng chỉ ra rằng, phải coi kiểm soát thương mại điện tử là nhiệm vụ trọng tâm. Các đơn vị cần phối hợp với sàn thương mại điện tử, nền tảng mạng xã hội, đơn vị vận chuyển, trung gian thanh toán để nhận diện chủ thể kinh doanh, truy vết đơn hàng, kho hàng, dòng tiền và số lượng hàng hóa đã tiêu thụ; xử lý nghiêm hành vi kinh doanh thực phẩm giả, thực phẩm nhập lậu, thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ trên môi trường số.

Ở góc độ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, nhiều đại biểu cho rằng, phải phát huy vai trò giám sát của người tiêu dùng trong phát hiện, phản ánh và tố giác các hành vi vi phạm.

Chính sách mới để quản lý an toàn thực phẩm

Ở góc độ quản lý chuyên ngành về an toàn thực phẩm, ông Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế cho biết, thời gian tới sẽ có 5 chính sách trụ cột mới về quản lý an toàn thực phẩm. Các chính sách này là cơ sở để xây dựng Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). 

Đó là quản lý an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ theo chuỗi cung ứng, cải cách phương thức quản lý và cơ chế kiểm tra thực phẩm trên thị trường; số hóa và xây dựng hệ thống thông tin dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông; nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và loại hình cung cấp suất ăn tập thể; hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất đầu mối từ Trung ương đến địa phương.

Trong đó, chính sách số hóa và xây dựng hệ thống thông tin dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông lần đầu tiên sẽ được đưa vào luật. Chính sách này sẽ bao gồm tất cả thông tin của doanh nghiệp, vòng đời của sản phẩm và cả phản ánh của người dân về an toàn thực phẩm.

Hệ thống này sẽ kết nối với địa phương, kết nối với dữ liệu xuất nhập khẩu của hải quan, kết nối với các cơ sở sản xuất ban đầu…để quản lý vấn đề an toàn thực phẩm hiệu quả nhất.