Xây nhà trên đất nông nghiệp trước khi sổ đỏ bị hủy, xử lý thế nào?

Ông Nguyễn Văn Luy (TPHCM) nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất bằng giấy tay từ năm 2000. Thửa đất có nguồn gốc từ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do UBND quận cấp ngày 15/10/1998 cho ông P.V.T, trong đó mục đích sử dụng đất là đất nông nghiệp (ký hiệu DRM).

Ông Luy xây dựng nhà ở trên thửa đất này vào tháng 12/2004 và sử dụng ổn định, phù hợp quy hoạch sử dụng đất của địa phương đến nay.

Đến ngày 30/3/2016, UBND quận ban hành quyết định hủy bỏ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho ông P.V.T do cấp sai.

Sau khi ông nộp hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cơ quan có thẩm quyền đã xử phạt vi phạm hành chính đối với ông theo Nghị định số 123/2024/NĐ-CP với lý do vi phạm trong lĩnh vực đất đai và buộc nộp số lợi bất hợp pháp.

Ông Luy hỏi, người sử dụng đất đã xây dựng nhà ở từ tháng 12/2004 trên thửa đất có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất còn hiệu lực tại thời điểm xây dựng, nhưng Giấy chứng nhận đó đến năm 2016 mới bị hủy do cấp sai, thì người đang sử dụng đất có thuộc trường hợp bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai theo quy định hiện hành hay không?

Trong trường hợp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của người sử dụng đất trước đây đã bị hủy từ năm 2016, thì thời gian để xác định số lợi bất hợp pháp có được kéo dài sau thời điểm này hay không? Nếu có thì căn cứ pháp lý nào quy định việc xác định thời gian tính số lợi bất hợp pháp?

Bộ Nông nghiệp và Môi trường trả lời vấn đề này như sau:

Tại khoản 1 Điều Luật Đất đai quy định nguyên tắc sử dụng đất, người sử dụng đất có nghĩa vụ: "Sử dụng đất đúng mục đích, đúng ranh giới thửa đất, đúng quy định về sử dụng độ sâu trong lòng đất và chiều cao trên không, bảo vệ các công trình công cộng trong lòng đất và tuân thủ quy định khác của pháp luật có liên quan".

Hành vi xây dựng nhà ở trên đất nông nghiệp mà chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép chuyển mục đích sử dụng đất là vi phạm quy định tại điểm b khoản 1 Điều 121 Luật Đất đai, phải xem xét xử lý vi phạm hành chính theo quy định tại Điều 8 đến Điều 10 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP ngày 4/10/2024 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai và phải áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là "Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai".

Tại khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai quy định về việc xem xét, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất đối với hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất có vi phạm pháp luật đất đai trước ngày 1/7/2014 (bao gồm: lấn đất, chiếm đất hoặc sử dụng đất không đúng mục đích đã được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất).

Hành vi sử dụng đất không đúng mục đích quy định tại Điều 8 đến Điều 10 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP; do đó, các trường hợp hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất không đúng mục đích đã được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất từ ngày 1/7/2014 trở về sau thì phải áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả "khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm".

Việc xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi tự ý chuyển mục đích sử dụng đất chưa được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép được quy định tại Điều 10 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP.

Việc xác định số lợi bất hợp pháp được quy định tại Điều 6 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP.