Sai phạm đất đai tại VINAPACO: Đề nghị chuyển điều tra nếu có dấu hiệu hình sự

Quản lý yếu kém tại doanh nghiệp Nhà nước sở hữu quỹ đất lớn

Tổng công ty Giấy Việt Nam (VINAPACO) có tiền thân là Công ty Giấy Gỗ Diêm phía Bắc và phía Nam được thành lập từ năm 1976, hiện hoạt động theo mô hình Công ty TNHH MTV do Nhà nước làm chủ sở hữu với vốn điều lệ 1.213 tỷ đồng. Tính đến cuối năm 2025, tổng số cán bộ, công nhân viên và người lao động của VINAPACO là 1.770 người.

Tại khu vực Tây Nguyên, VINAPACO nắm giữ 100% vốn điều lệ tại Công ty TNHH MTV Nguyên liệu Giấy Miền Nam và nắm giữ 22,73% vốn điều lệ tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Tân Mai.

Theo Kết luận thanh tra số 474/KL-TTCP, công tác quản lý và sử dụng quỹ đất lâm nghiệp tại các đơn vị này đã bộc lộ nhiều hạn chế, thiếu sót và vi phạm pháp luật đất đai nghiêm trọng qua nhiều thời kỳ.

Ảnh minh họa

Tại tỉnh Kon Tum, Công ty TNHH MTV Nguyên liệu Giấy Miền Nam đã đưa 1.266,58 ha đất vào mục đích trồng rừng từ năm 2001 nhưng không tiến hành đăng ký đất đai với cơ quan quản lý Nhà nước theo quy định. Đơn vị này còn ký hợp đồng giao khoán không đúng đối tượng, thiếu biên bản giao nhận, không thể hiện tiền lương hay bảo hiểm xã hội, đồng thời buông lỏng kiểm tra, giám sát dẫn đến việc người dân trồng cây cao su không đúng quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất.

Đối với Công ty Cổ phần Tập đoàn Tân Mai, kết luận thanh tra chỉ ra tình trạng buông lỏng quản lý đất đai trên diện rộng tại các tỉnh Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng: Diện tích đất bị người dân xâm canh, lấn chiếm trái phép lên tới 2.476,595 ha tại Đắk Lắk; 1.011,64 ha tại Đắk Nông và 492,041 ha tại Lâm Đồng; Diện tích đất thuê nhưng không đưa vào sử dụng, để đất trống kéo dài lên tới 1.553,4 ha tại Đắk Lắk; 808,17 ha tại Đắk Nông và 69,3 ha tại Lâm Đồng; Chưa hoàn tất các thủ tục nghĩa vụ tài chính tiền thuê đất đối với 97,5 ha tại huyện Bảo Lâm và 560,55 ha tại huyện Đam Rông thuộc tỉnh Lâm Đồng.

Kiểm điểm trách nhiệm toàn diện, sẵn sàng chuyển cơ quan điều tra

Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm đối với các sai phạm thuộc về cả cơ quan quản lý ngành lẫn chính quyền địa phương qua các thời kỳ.

Cụ thể, Bộ Công nghiệp (nay là Bộ Công Thương) không ban hành văn bản chỉ đạo VINAPACO lập phương án khai thác rừng đã trồng để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt theo chỉ đạo của Thủ tướng.

Hội đồng thành viên VINAPACO chậm ban hành điều lệ hoạt động của công ty con, thiếu kiểm tra phương án sử dụng đất và cho phép khai thác một số diện tích rừng keo, thông chưa đúng chỉ đạo.

Bên cạnh đó, UBND tỉnh Kon Tum và các cơ quan chuyên môn địa phương ban hành văn bản giao đất tạm thời nhưng không bàn giao tại thực địa, ký hợp đồng thuê đất khi chưa có quyết định chính thức và chưa lập phương án theo dõi, quản lý đối với 3.000,17 ha đất đã thu hồi bàn giao về địa phương.

Nguyên nhân bắt nguồn từ cả yếu tố khách quan như nguồn gốc đất đai phức tạp kéo dài, áp lực gia tăng dân số di dân tự do tại Tây Nguyên, lẫn nguyên nhân chủ quan là sự thiếu trách nhiệm, quản lý lỏng lẻo của doanh nghiệp và công tác quản lý Nhà nước chưa đầy đủ của chính quyền địa phương các cấp.

Trên cơ sở kết quả thanh tra, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Công Thương, UBND các tỉnh liên quan tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm và xử lý nghiêm các tập thể, cá nhân vi phạm qua các thời kỳ.

Thanh tra Chính phủ yêu cầu các doanh nghiệp liên quan khẩn trương rà soát toàn bộ quỹ đất, khắc phục triệt để vi phạm, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính nợ đọng và phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương nhằm ngăn chặn tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất trái phép.

Đặc biệt, Thanh tra Chính phủ nhấn mạnh trong quá trình xử lý và thực hiện kết luận thanh tra, nếu phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự gây thiệt hại tiền và tài sản của Nhà nước thì sẽ chuyển hồ sơ sang cơ quan chức năng để điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật